วันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2568 องค์กรเพื่อความโปร่งใสนานาชาติ (Transparency International: TI) เผยแพร่ดัชนีการรับรู้การทุจริต (Corruption Perceptions Index: CPI) ประจำปี 2568 โดยมีประเทศที่ถูกจัดอันดับทั้งสิ้น 182 ประเทศ พบว่า ประเทศเดนมาร์ก ถูกจัดให้มีอันดับสูงสุดของโลก ได้ 89 คะแนน อันดับที่ 2 ตกเป็นของประเทศฟินแลนด์ ได้ 88 คะแนน ตามมาด้วยอันดับที่ 3 ประเทศสิงคโปร์ ได้ 84 คะแนน อันดับที่ 4 มีคะเเนนเท่ากัน 2 ประเทศ คือประเทศนิวซีแลนด์ เเละประเทศนอร์เวย์ ได้คะแนน 81 คะแนน และอันดับที่ 6 ประเทศสวีเดน ได้ 80 คะแนน
ขณะที่ 5 อันดับรั้งท้าย ได้แก่ ประเทศซูดานใต้ เเละประเทศโซมาเลีย ได้ 9 คะแนนเท่ากัน ประเทศเวเนซุเอลา ได้ 10 คะแนน และประเทศเยเมน ลิเบีย และเอริเทีย ได้ 13 คะแนนเท่ากัน
ส่วนประเทศไทย ได้ 33 คะแนน ลดลงจากปี 2567 ที่ได้ 34 คะแนน ขณะที่อันดับก็ร่วงจากอันดับ 107 ในปีก่อนหน้า มาสู่อันดับ 116 ในปีนี้ ส่งผลให้ยังคงอยู่ในกลุ่มที่การทุจริตค่อนข้างสูง ( คะเเนน) สะท้อนความน่ากังวลของการปัญหาการทุจริตคอร์รัปชันที่ฝั่งรากลึกมายาวนานเเละมีเเนวโน้มรุนเเรงขึ้น
CPI เป็นดัชนีที่มีอิทธิพลต่อภาพลักษณ์การทุจริตคอร์รัปชันของประเทศต่าง ๆ ทั่วโลก ส่วนหนึ่งเนื่องจากนักลงทุนหรือนักธุรกิจหลายประเทศใช้ดัชนี CPI เพื่อประเมินความน่าสนใจในการลงทุนของแต่ละประเทศซึ่งมองว่าการทุจริตคอร์รัปชันเป็นหนึ่งในปัจจัยที่เป็นต้นทุนหรือความเสี่ยงในการเข้ามาประกอบธุรกิจ โดยใช้ข้อมูล 9 แหล่ง และวัดค่าคะแนนเป็นระดับ โดย 100 คะแนน มีความใสสะอาดมากที่สุด และ 0 คะแนน มีการคอร์รัปชันมากที่สุด
สถานการณ์การรับรู้การทุจริตระดับโลกที่น่าสนใจ
- คะแนนเฉลี่ยระดับโลกอยู่ที่ 42 คะแนน ซึ่งมีลดลงจากปีก่อนหน้าที่มีคะเเนนเฉลี่ย 43 คะเเนน โดยปีนี้พบว่ากว่า 122 ประเทศ ทั่วโลกมีคะแนนต่ำกว่า 50 คะแนน
- มีเพียง 5 ประเทศเท่านั้นที่คะเเนนสูงกว่า 80 คะเเนน โดยเเนวโน้มที่น่าห่วงคือประเทศที่มีประชาธิปไตยสูงจำนวนหนึ่ง เช่น สหรัฐอเมริกา เเคนาดา ฝรั่งเศส เเละสวีเดน มีคะเเนนลดลงจากปีก่อนหน้า สะท้อนว่าความเสี่ยงในการทุจริตอาจเพิ่มขึ้นได้เเม้ในพื้นที่/ประเทศที่มีสถาบันที่มั่นคง/เชื่อถือได้
- เกือบ 2 ใน 3 ของประเทศที่มีคะเเนนลดลงจากปี 2555 อย่างมีนัยยะสำคัญ มีจุดร่วมที่น่ากังวลคือการจำกัดเสรีภาพในการเเสดงออก การรวมร่วมกลุ่ม เเละการชุมนุม โดยในทศวรรษที่ผ่านมารัฐบาลของประเทศ เช่น จอร์เจีย อินโดนีเซีย เเละเปรู ใช้กลไกต่าง ๆ เพื่อเเทรกเเซงการดำเนินงานขององค์กรไม่เเสวงหาผลกำไร เช่น การออกกฎหมายเพื่อจำกัดเเหล่งทุน
- นับตั้งเเต่ปี 2555 พบว่ามีนักข่าวถูกทำร้ายเเละฆ่านอกเขตพื้นที่ความขัดเเย้ง (non-conflict zones) มากถึง 829 ราย โดยกว่า 150 รายถูกฆาตกรรมขณะรายงานข่าวเกี่ยวกับการทุจริต ในจำนวนนั้นมี 5 รายที่ถูกฆ่าในปี 2568 ซึ่งโดยส่วนใหญ่เหตุการณ์เช่นนี้มักเกิดขึ้นในประเทศที่มีคะเเนน CPI ต่ำกว่า 50 คะเเนน เช่น บราซิล อินเดีย เม็กซิโก เเละ อิรัก
- พิจารณาคะเเนนเฉลี่ยระดับภูมิภาค พบว่า ยุโรปตะวันตกเเละสหภาพยุโรป เป็นภูมิภาคที่มีคะเเนนเฉลี่ยสูงสุด คือ 64 คะเเนน ตามมาด้วย เอเชีย-เเปซิฟิก มีคะเเนนเฉลี่ย 45 คะเเนน อเมริกา 42 คะเเนน ตะวันออกกลางเเละเเอฟริกาเหนือ 39 คะเเนน ยุโรปตะวันออกเเละเอเชียกลาง 34 คะเเนน ส่วน เเอฟริกาใต้ซาฮารา มีคะเเนนเฉลี่ยรั้งท้าย อยู่ที่ 32 คะเเนน
สถานการณ์การรับรู้การทุจริตระดับภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก ที่น่าสนใจ
- ประเทศที่ทำคะแนนสูงสุดในภูมิภาคเอเชียและแปซิฟิก ได้แก่ อันดับที่ 3 สิงคโปร์ (ได้ 84คะแนน) อันดับที่ 4 นิวซีแลนด์ (ได้ 81 คะแนน) และอันดับ 12 ออสเตรเลีย (ได้ 76 คะแนน)
- นับตั้งแต่ปี 2555 พบว่า 8 ใน 32 ของประเทศในภูมิภาคนี้ มีการพัฒนาอย่างมีนัยสำคัญ รวมถึงภูฏาน (ได้ 71คะแนน) บรูไน (ได้ 63 คะแนน) และลาว (ได้ 34 คะแนน)
- ขณะที่ประเทศไทย (ได้ 33 คะแนน) และมองโกเลีย (ได้ 31 คะแนน) พบว่าตั้งแต่ปี 2555 มีคะแนนถดถอยลงอย่างต่อเนื่อง โดยในมองโกเลีย หลักนิติธรรมและความรับผิดชอบอ่อนแอลง ทว่าการจำกัดพื้นที่ของประชาชนในการแสดงสิทธิเสรีภาพ (civic space) กลับเพิ่มมากขึ้น
- นอกจากนี้ ประเทศที่มีคะแนนอยู่ในอันดับท้ายสุดของดัชนีรับรู้ทุจริต ได้แก่ อัฟกานิสถาน และเมียนมาร์ (ได้ 16 คะแนน) เท่ากัน ส่วนเกาหลีเหนือ (ได้ 15 คะแนน) ปัจจัยมาจากการถูกจำกัดพื้นที่ทางการเมืองของประชาชน การขาดความโปร่งใสด้านการใช้งบประมาณ ขาดกลไกในการตรวจสอบและถ่วงดุล ทั้งยังไม่มีระบบตุลาการที่เป็นอิสระอีกด้วย
- อย่างไรก็ดี ประเทศส่วนใหญ่ในภูมิภาคนี้ 21 จาก 31 ประเทศ มีคะแนนต่ำกว่าค่าเฉลี่ยทั่วโลก ซึ่งอยู่ที่ 42 แม้แต่ประเทศที่เป็นประชาธิปไตยอย่างอินเดีย (ได้ 39 คะแนน) บังกลาเทศ (ได้ 24 คะแนน) และอินโดนีเซีย (ได้ 34 คะแนน)
สถานการณ์การรับรู้การทุจริตของไทย ที่น่าสนใจ
ภาพรวมประเทศไทยเปรียบเทียบระดับภูมิภาค พบว่าอยู่ในอันดับที่ 5 ของอาเซียน ตามหลังสิงคโปร์ (ได้ 84 คะแนน) บรูไนดารุสสาลาม (63 คะเเนน) มาเลเซีย (ได้ 52 คะแนน) ติมอร์เลสเต (ได้ 44 คะแนน) เวียดนาม (ได้ 41 คะแนน) อินโดนีเซีย (ได้ 34 คะแนน) เเละ ลาว (ได้ 34 คะแนน) ส่วนประเทศที่คะเเนนต่ำกว่าไทยมีเพียง 3 ประเทศ คือ ฟิลิปินส์ (ได้ 33 คะเเนน) กัมพูชา (ได้ 20 คะเเนน) เเละ เมียนมา (ได้ 16 คะเเนน)
ประเทศไทยได้คะแนนเพิ่มขึ้นจาก 3 แหล่งข้อมูล ได้แก่
- แหล่งข้อมูล The Political and Economic Risk Consultancy : PERC Asia Risk Guide พิจารณา ข้อมูลระดับการรับรู้ว่าการทุจริตเป็นปัญหาที่ส่งผลกระทบต่อสถาบันทางสังคม เศรษฐกิจ และการเมือง มากน้อยเพียงใด ได้ 45 คะแนน เพิ่มขึ้น 4 คะแนนจากปีก่อนหน้า
- แหล่งข้อมูล World Economic Forum EOS พิจารณาข้อมูลภาคธุรกิจต้องจ่ายเงินสินบนในกระบวนการต่าง ๆ มากน้อยเพียงใด ได้ 35 คะแนน เพิ่มขึ้น 1 คะแนนจากปีก่อนหน้า
- แหล่งข้อมูล Varieties of Democracy Project (V-DEM) พิจารณาข้อมูลการทุจริตในภาครัฐ ฝ่ายบริหาร ฝ่ายนิติบัญญัติ และตุลาการเกี่ยวกับสินบน การขัดกันระหว่างผลประโยชน์ส่วนบุคคลกับส่วนรวมมากน้อยเพียงใด ได้ 30 คะแนน เพิ่มขึ้น 1 คะแนนจากปีก่อนหน้า
คะแนนลดลงจำนวน 4 แหล่งข้อมูล ได้แก่
- แหล่งข้อมูล Bertelsmann Foundation Transformation Index (BF (TI)) พิจารณาข้อมูลการปราบปรามการทุจริตและบังคับใช้กฎหมายกับผู้กระทำผิดมีประสิทธิภาพมากน้อยเพียงใด ได้ 30 คะแนน ลดลง 4 คะแนนจากปีก่อนหน้า
- แหล่งข้อมูล Economist Intelligence Unit Country Ratings (EIU) พิจารณาข้อมูลความโปร่งใสและตรวจสอบได้ในการจ่ายงบประมาณภาครัฐ ได้ 34 คะแนน ลดลง 1 คะแนนจากปีก่อนหน้า
- แหล่งข้อมูล IMD World Competitiveness Yearbook (IMD) พิจารณาข้อมูลการติดสินบนและการทุจริตมีอยู่หรือไม่ และมากน้อยเพียงใด ได้ 26 คะแนน ลดลง 10 คะแนนจากปีก่อนหน้า
- แหล่งข้อมูล World Justice Project Rule of Law Index (WJP) พิจารณาข้อมูลเจ้าหน้าที่รัฐมีพฤติกรรมการใช้ตำแหน่งหน้าที่ในทางมิชอบมากน้อยเพียงใด ได้ 32 คะแนน ลดลง 1 คะแนนจากปีก่อนหน้า
คะแนนเท่าเดิมจำนวน 2 แหล่งข้อมูล ได้เเก่
- แหล่งข้อมูล PRS International Country Risk Guide (PRS) พิจารณาข้อมูลการมีอำนาจหรือตำแหน่งทางการเมืองมีการทุจริตโดยใช้ระบบอุปถัมภ์และระบบเครือญาติ และภาคการเมืองกับภาคธุรกิจมีความสัมพันธ์กันมากน้อยเพียงใด ได้ 33 คะแนน เท่ากับปีก่อนหน้า
- แหล่งข้อมูล S&P / Global Insights Country Risk Ratings (GI) พิจารณาข้อมูลการดำเนินการทางธุรกิจต้องเกี่ยวข้องกับการทุจริตมากน้อยเพียงใด ได้ 32 คะแนน เท่ากับปีก่อนหน้า
● อ่านข่าวและบทความที่เกี่ยวข้อง
– ‘ทุจริตคอร์รัปชัน’ เอื้อให้การลักลอบขนคนเข้าเมืองและการค้ามนุษย์ทำได้สะดวกขึ้นในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
– ความพยายามขจัดการค้ามนุษย์ของไทยตกระดับมาที่ Tier 2 Watch List โดยที่ ‘การทุจริต’ เป็นหนึ่งในปัจจัยสกัดพัฒนาการ
– CPI เผยดัชนีการรับรู้การทุจริตประจำปี 2565 พบไทยคะแนนดีขึ้น 1 คะแนน รั้งอันดับ 101 ของโลก แต่สถานการณ์ทุจริตในประเทศยังน่ากังวล
ประเด็นดังกล่าวเกี่ยวข้องกับ
#SDG16 ความสงบสุข ยุติธรรม และสถาบันเข้มแข็ง
– (16.5) ลดการทุจริตและการรับสินบนทุกรูปแบบอย่างมีนัยสำคัญ
– (16.6) พัฒนาสถาบันทุกระดับให้มีประสิทธิผล มีความรับผิดชอบ และโปร่งใส
แหล่งที่มา: Corruption Perceptions Index (CPI)
