‘การแบ่งขั้วทางสังคม’ คือ ภาวะแตกแยกทางสังคมที่คนต่างอุดมการณ์ทางการเมืองและวัฒนธรรม ยึดถือขั้วความคิดของตนอย่างสุดโต่งจนเกิดความเกลียดชังและไม่สามารถรับฟังความเห็นของอีกฝ่ายได้ โดยทั่วไปประเด็นถกเถียงที่นำไปสู่การแบ่งขั้วทางสังคมนั้น อาจมีได้หลากหลาย ตั้งแต่เรื่องการเมือง บรรทัดฐานทางสังคม อัตลักษณ์ชาติ รวมถึงกฎหมาย เช่นกรณีของการแบ่งขั้วระหว่างผู้สนับสนุนกับผู้ต่อต้านสิทธิของคู่รักเพศเดียวกันในการรับบุตรบุญธรรม หรือกรณีการเมืองเสื้อสีในประเทศไทยที่เกิดขึ้นในช่วงทศวรรษ 2550 ที่ก่อให้เกิดการแบ่งขั้วทางการเมืองอย่างรุนแรง สองฝ่ายของเสื้อสีมีความเกลียดชัง และมีความแตกแยกตั้งแต่ระดับครอบครัว ชุมชน และประเทศ
Urban Creature ชี้ว่าพฤติกรรมหลายอย่างที่ปรากฏในโลกออนไลน์อาจเป็นจุดตั้งต้นที่นำพาผู้คนไปสู่การแบ่งขั้วทางสังคมได้ เช่น การกดเลิกติดตามหรือบล็อกคนที่เห็นต่าง และการเซนเซอร์ความคิดเห็นทางการเมืองของตน (self-censorship) นั้นส่งผลให้เห็นหรือรับแต่ความคิดเห็นเฉพาะที่เหมือนกัน ซึ่งนับเป็นภาวะตั้งต้นที่อันตราย สอดคล้องกับรายงานของ UNDP Oslo Governance Centre (OGC) ที่เสนอว่าชุมชนที่มีการแบ่งขั้วสูงจะมีการกระจายมลพิษทางข้อมูลสูงตามไปด้วย เช่นนั้นยิ่งเกิดการแบ่งขั้วมากเท่าไหร่ สังคมนั้นจะยิ่งอยู่ในวงล้อมของมลพิษทางข้อมูลที่ตอกย้ำความเชื่อเดิมของตัวเองมากขึ้นเท่านั้น ทำให้ยากที่จะหันหน้ากลับมาคุยกันได้อีกครั้ง
ปัจจุบัน ‘การแบ่งขั้วทางสังคม’ นับว่าเป็นประเด็นที่น่าจับตาอย่างมากเนื่องจากถูกเลือกให้เป็นหนึ่งในความเสี่ยงอันดับต้น ๆ ของโลก ประจำปี 2569 ซึ่งผลกระทบสำคัญที่เกิดขึ้นอาจนำไปสู่ความไม่มั่นคงทางสังคม (social stability) ภาวะชะงักงันในการตัดสินใจระดับสาธารณะ (constant gridlock in public decision-making) การชะงักทางเศรษฐกิจ (economic disruption) และ การแบ่งขั้วทางการเมือง (political polarization) รวมถึงการบ่อนทำลายประชาธิปไตยเนื่องจากขาดการแข่งขัน การต่อรอง และการประนีประนอมระหว่างความคิดที่แตกต่างกัน
หมายเหตุ – คำอธิบายข้างต้นสรุปโดยทีมงาน เพื่อให้อ่านแล้วทำความเข้าใจง่ายเท่านั้นไม่แนะนำให้นำไปอ้างอิงในเชิงวิชาการ
● อ่านข่าวและบทความที่เกี่ยวข้อง
– สำรวจรายงานความเสี่ยงโลกปี 2026 ‘สงครามการค้า’ กำลังคุกคามระบบความร่วมมือพหุภาคี ส่วนความเสี่ยงระยะยาว พบ ‘สภาพอากาศสุดขั้ว’ น่ากังวลสุด
– World Economic Forum เผย 10 อันดับความเสี่ยงโลกปี 2568 สงคราม ข้อมูลบิดเบือน และวิกฤตภูมิอากาศ ความท้าทายหลัก
– SDG Updates | เสริมภูมิคุ้มกันให้ประเทศไทย ผ่านกลไกการประกันและการเงินเพื่อการบริหารความเสี่ยง
คำศัพท์ดังกล่าวเกี่ยวข้องกับ
#SDG16
– (16.3) ส่งเสริมหลักนิติธรรมทั้งในระดับชาติและระหว่างประเทศ และสร้างหลักประกันว่าทุกคนสามารถเข้าถึงความยุติธรรมอย่างเท่าเทียม
– (16.7) สร้างหลักประกันว่าจะมีกระบวนการตัดสินใจที่มีความรับผิดชอบ ครอบคลุม มีส่วนร่วม และมีความเป็นตัวแทนที่ดี ในทุกระดับการตัดสินใจ
แหล่งที่มา
– การแบ่งขั้ว (Polarization) สำคัญอย่างไร และทำไมถึงต้องหยุดมันก่อนสายเกินแก้ (Urban Creature)
– What is polarization and why it matters (LLYC)
