องค์การสหประชาชาติ (United Nations: UN) ได้เปิดรับข้อคิดเห็นเป็นลายลักษณ์อักษร เพื่อช่วยกำหนดทิศทางในอนาคตของการกำกับดูแลปัญญาประดิษฐ์ (AI) ผ่านเวที Global Dialogue on AI Governance ซึ่งจัดตั้งขึ้นโดยสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติ (UN General Assembly: UNGA) เมื่อปี 2568 ภายใต้ข้อตกลงเพื่ออนาคต (Pact for the Future) และ Global Digital Compact โดยก่อนการจัดตั้งได้ผ่านกระบวนการเจรจาระหว่างรัฐบาลและการปรึกษาหารือกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียจากหลากหลายภาคส่วน
เวที Global Dialogue on AI Governance เปรียบเสมือนแพลตฟอร์มหรือพื้นที่กลางแบบมีส่วนร่วมภายในองค์การสหประชาชาติ ที่เปิดโอกาสให้ประเทศสมาชิก ภาคเอกชน ภาควิชาการ และภาคประชาสังคม ร่วมหารือแนวทางความร่วมมือระหว่างประเทศด้าน AI แลกเปลี่ยนแนวปฏิบัติที่ดีและบทเรียนจากประสบการณ์ รวมถึงส่งเสริมการอภิปรายเกี่ยวกับการกำกับดูแล AI ที่เปิดกว้าง โปร่งใส และครอบคลุมทุกภาคส่วน โดยจัดตั้งขึ้นภายใต้มติเดียวกับ Independent International Scientific Panel on AI ซึ่งเป็นคณะผู้เชี่ยวชาญด้าน AI ระดับโลกชุดแรกที่ทำหน้าที่ประเมินโอกาส ความเสี่ยง และผลกระทบของ AI อย่างเป็นระบบบนหลักฐานทางวิทยาศาสตร์
ทั้งนี้ ก่อนที่…จะถูกบรรจุไว้ในกรอบ Global Digital Compact ทั้งเวที Global Dialogue on AI Governance และคณะผู้เชี่ยวชาญ Independent International Scientific Panel on AI ต่างเป็นข้อเสนอแนะจาก High-level Advisory Body on Artificial Intelligence (HLAB-AI) ซึ่งเลขาธิการสหประชาชาติจัดตั้งขึ้นในปี 2566
ประเด็นหลักสำหรับการประชุมครั้งแรก ตามร่างเอกสารแนวหัวข้อและโครงสร้างของ Global Dialogue ที่จัดทำโดย Co-Chairs กลุ่มหัวข้อที่เสนอสำหรับการประชุม ได้แก่
- โอกาสและผลกระทบของ AI ในมิติสังคม วัฒนธรรม และเศรษฐกิจ
- การลดความเหลื่อมล้ำด้าน AI โดยเน้นการเสริมสร้างศักยภาพ การเข้าถึง และโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล
- การพัฒนา AI ที่ปลอดภัย มั่นคง และน่าเชื่อถือ ผ่านแนวทางที่มีความรับผิดชอบและสามารถทำงานร่วมกันได้ (interoperability)
- การเคารพ คุ้มครอง และส่งเสริมสิทธิมนุษยชน โดยยึดหลักความโปร่งใส ความรับผิดชอบ และการกำกับดูแลโดยมนุษย์
ข้อคิดเห็นที่ส่งเข้ามาทั้งหมดจะถูกนำไปใช้ประกอบการจัดประชุมครั้งแรกของเวที Global Dialogue ซึ่งมีกำหนดจัดขึ้นที่นครเจนีวา ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ระหว่างวันที่ 6 –7 กรกฎาคม 2569 ขณะเดียวกันยังมีการปรึกษาหารือระหว่างรัฐบาลอย่างต่อเนื่องเพื่อให้เวที Global Dialogue บรรลุผลอย่างเป็นรูปธรรมและมีความหมายอย่างแท้จริง โดยกระบวนการดังกล่าวอยู่ภายใต้การอำนวยความสะดวกของประธานร่วม (Co-Chairs) ได้แก่ Egriselda López ผู้แทนถาวรของเอลซัลวาดอร์ และ Rein Tammsaar ผู้แทนถาวรของเอสโตเนีย
สุดท้ายนี้การกำกับดูแล AI ต้องเป็นวาระเร่งด่วนระดับโลก สหประชาชาติจึงได้สร้างกลไกถาวรสองชุดควบคู่กัน ทั้งเวทีหารือเชิงนโยบายที่เปิดกว้างสำหรับทุกภาคส่วน และคณะผู้เชี่ยวชาญทางวิทยาศาสตร์ที่ทำหน้าที่ให้ข้อมูลเชิงประจักษ์ เพื่อให้การกำกับดูแล AI ในระดับสากลมีทั้งความครอบคลุม โปร่งใส และอยู่บนฐานความรู้ที่เชื่อถือได้ โดยช่องทางสำหรับส่งข้อคิดเห็นต่อเวที Global Dialogue on AI Governance จะเปิดรับข้อมูลจนถึงวันที่ 30 เมษายน 2569
●อ่านข่าวและบทความที่เกี่ยวข้อง
– UNDP เตือน AI อาจขยาย ‘ความเหลื่อมล้ำ’ แม้เอเชีย-แปซิฟิกมีผู้ใช้งานกว่าครึ่งหนึ่งของโลก แต่หลายประเทศยังขาดกฎหมายกำกับดูแล
– เปิดประชุมสมัชชาสหประชาชาติ สมัยที่ 78 ชวนจับตานานาประเทศทบทวนครึ่งแรกของ SDGs และติดตามความชัดเจนการแก้ปัญหา Climate Change
– ชวนติดตาม การประชุมสมัชชาสหประชาชาติ (UNGA) ครั้งที่ 77 – ร่วมค้นหาทางออกให้โลกรอดพ้นความท้าทายจากวิกฤต
– ‘BLACKPINK’ และกวีหญิง ‘Amand Gorman’ ร่วมส่งสารในการประชุม SDG Moment เรียกร้องทุกคนบนโลกร่วมดำเนินการเพื่อบรรลุ SDGs
– เริ่มต้นค่ำวันนี้ “การอภิปรายทั่วไป” (General Debate) ของการประชุมสมัชชาสหประชาชาติ (UNGA) ครั้งที่ 76
ประเด็นดังกล่าวเกี่ยวข้องกับ
#SDG9 โครงสร้างพื้นฐาน นวัตกรรม อุตสาหกรรม
– (9.5) เพิ่มพูนการวิจัยทางวิทยาศาสตร์ยกระดับขีดความสามารถทางเทคโนโลยีของภาคอุตสาหกรรมในทุกประเทศ โดยเฉพาะในประเทศกำลังพัฒนา และให้ภายในปี พ.ศ. 2573 มีการส่งเสริมนวัตกรรมและให้เพิ่มจำนวนผู้ทำงานวิจัยและพัฒนา ต่อประชากร 1 ล้านคน และเพิ่มค่าใช้จ่ายในการวิจัยและพัฒนาในภาครัฐและเอกชน
#SDG16 ความสงบสุข ยุติธรรม และสถาบันเข้มแข็ง
– (16.6) พัฒนาสถาบันที่มีประสิทธิผล มีความรับผิดชอบ และโปร่งใสในทุกระดับ
#SDG17 ความร่วมมือเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน
– (17.14) ยกระดับความสอดคล้องเชิงนโยบายเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน
– (17.16) ยกระดับหุ้นส่วนความร่วมมือระดับโลกเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน โดยร่วมเติมเต็มหุ้นส่วนความร่วมมือจากภาคส่วนที่หลากหลายซึ่งจะระดมและแบ่งปันความรู้ ความเชี่ยวชาญ เทคโนโลยี และทรัพยากรด้านการเงิน เพื่อจะสนับสนุนการบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนในทุกประเทศ โดยเฉพาะในประเทศกำลังพัฒนา
แหล่งที่มา:
– UN Calls for Inputs to Global Dialogue on AI Governance (IISD)
– Global Dialogue on AI Governance (United Nations)
