เศรษฐกิจโลกในปีนี้ยังคงมีความสามารถในการรับมือกับแรงกดดันได้ในระดับหนึ่ง แม้จะกล่าวเช่นนั้นแต่แนวโน้มข้างหน้ายังคงเผชิญ ความท้าทายจากความตึงเครียดทางการค้า ภาระทางการคลัง และความไม่แน่นอนที่ยังดำรงอยู่ โดยคาดว่าอัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจจะชะลอลงเหลือ ร้อยละ 2.7 ต่ำกว่าระดับในปี 2568 และต่ำกว่าค่าเฉลี่ยในช่วงก่อนการระบาดของโควิด-19 ซึ่งเป็นผลจากการลงทุนที่ซบเซาและอุปสรรคเชิงโครงสร้างที่ฉุดรั้งแรงขับเคลื่อนของเศรษฐกิจ แม้แรงกดดันด้านเงินเฟ้อจะผ่อนคลายลงและนโยบายการเงินเริ่มมีทิศทางผ่อนคลายมากขึ้น
รายงาน “World Economic Situation and Prospects 2026” หรือ รายงานแนวโน้มเศรษฐกิจโลก ประจำปี 2569 เผยว่าหากขาดการประสานนโยบายที่เข้มแข็งยิ่งขึ้น แรงกดดันที่เกิดขึ้นในปัจจุบันมีความเสี่ยงที่จะฉุดรั้งให้เศรษฐกิจโลกติดอยู่ในเส้นทางการเติบโตที่ถดถอยลง พื้นที่ทางการคลังที่จำกัด กระบวนการลดเงินเฟ้อที่ไม่สม่ำเสมอ และความร่วมมือพหุภาคีที่อ่อนแอลง ซึ่งจะส่งผลให้เกิดการชะลอความก้าวหน้าในการบรรลุเป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืน (SDGs) โดยเฉพาะในประเทศกำลังพัฒนาและประเทศที่มีความเปราะบางต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
ประเด็นค้นพบที่น่าสนในรายงานข้างต้น เช่น
- การเติบโตของเศรษฐกิจโลกกำลังชะลอตัวและการฟื้นตัวยังไม่เท่ากันในแต่ละภูมิภาค โดยคาดว่าผลผลิตของโลกจะชะลอลงเหลือ ร้อยละ 2.7 ในปี 2569 ก่อนจะขยับเพิ่มขึ้นเป็น ร้อยละ 2.9 ในปี 2570 ซึ่งยังต่ำกว่าค่าเฉลี่ยช่วงก่อนการระบาดของโควิด-19 ที่ร้อยละ 3.2
- แม้อุปสงค์ภายในประเทศและการผ่อนคลายนโยบายจะช่วยพยุงเศรษฐกิจในสหรัฐอเมริกาและบางส่วนของเอเชีย แต่การเติบโตในยุโรปยังคงซบเซา ขณะที่ระดับหนี้ที่สูงและผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่รุนแรง (climate shocks) ยังเป็นข้อจำกัดสำคัญต่อประเทศกำลังพัฒนา
- อัตราเงินเฟ้อมีแนวโน้มลดลง แต่แรงกดดันจากค่าครองชีพยังคงอยู่ โดยคาดว่าจะอยู่ที่ ร้อยละ 3.1 ในปี 2569 จาก ร้อยละ 3.4 ในปี 2568 แต่ค่าครองชีพยังคงสูง ราคาสินค้าอาหาร พลังงาน และที่อยู่อาศัยยังส่งผลกระทบต่อรายได้ที่แท้จริง โดยเฉพาะครัวเรือนรายได้น้อย และยิ่งตอกย้ำปัญหาความเหลื่อมล้ำ
- ภาวะการเงินเริ่มผ่อนคลายจากดอกเบี้ยที่ลดลงและความเชื่อมั่นตลาดที่ดีขึ้น ทำให้เงินทุนเริ่มไหลกลับ แต่ความเสี่ยงยังคงสูงจากราคาสินทรัพย์ที่แพง โดยเฉพาะในภาคธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับปัญญาประดิษฐ์ (AI) และต้นทุนการกู้ยืมที่ยังสูง ขณะที่ประเทศกำลังพัฒนายังถูกจำกัดด้วยภาระหนี้และการเข้าถึงแหล่งเงินทุนต้นทุนต่ำที่จำกัด
ข้อเสนอแนะสำคัญ
- ควรเสริมการทำงานร่วมกันของนโยบายเศรษฐกิจมหภาค เนื่องจากนโยบายการเงินเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอในการแก้ปัญหาราคาในระยะยาว เเต่ต้องอาศัยการประสานนโยบายการเงิน การคลัง และอุตสาหกรรมเพื่อช่วยให้ควบคุมเงินเฟ้อ ส่งเสริมการลงทุน และดูแลกลุ่มเปราะบางได้
- ยกระดับความร่วมมือพหุภาคีและการเงินเพื่อการพัฒนา การดำเนินการตามพันธกรณีภายใต้ Sevilla Commitment รวมถึงการปฏิรูปหนี้ และการขยายแหล่งเงินทุนแบบผ่อนปรนและเงินทุนด้านสภาพภูมิอากาศ มีความสำคัญต่อการอุดช่องว่างการลงทุนและลดความเสี่ยงเชิงระบบ
- เสริมสร้างระบบการค้าที่เปิดกว้างและยึดตามกติกา การเพิ่มความโปร่งใส ความคาดการณ์ได้ และความร่วมมือด้านการค้าโลก ยังคงเป็นหัวใจสำคัญในการพยุงการเติบโตและลดการแตกแยก ท่ามกลางเศรษฐกิจโลกที่ผันผวน
สุดท้ายนี้ ผลกระทบทางเศรษฐกิจต่อภูมิภาคต่าง ๆ ล้วนเชื่อมโยงกันอย่างแยกไม่ออก เมื่อโอกาสการเติบโตที่ลดลงผนวกกับความท้าทายเชิงโครงสร้างที่ยังคงอยู่ กำลังบั่นทอนศักยภาพการพัฒนาและทำให้การบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนล่าช้าออกไป
ดังนั้น หากปราศจากนโยบายที่เข้มแข็ง การลงทุนเชิงยุทธศาสตร์ และความร่วมมือระหว่างประเทศในการแก้ไขปัจจัยพื้นฐานของปัญหาอย่างเป็นระบบ ความเสี่ยงต่อความไม่ยั่งยืนในระยะยาวจะยิ่งทวีความรุนแรงมากขึ้น
● อ่านข่าวและบทความที่เกี่ยวข้อง
– SDG Vocab | 32 – Inequality – ความไม่เท่าเทียม/ความเหลื่อมล้ำ
– 7 มุมมองของผู้เชี่ยวชาญสู่อนาคตที่เท่าเทียมขึ้น ด้วยการลดความเหลื่อมล้ำทั้ง ‘แนวดิ่งและแนวระนาบ’ (vertical and horizontal inequality)
– การวิเคราะห์ข้อมูล เปิดเผยว่าหากต้องการลดความเหลื่อมล้ำในอนาคต ต้องจัดการกับ SDG ใดบ้าง ?
– รายงานธนาคารโลกเผยว่า ความมั่งคั่งโลกใน 20 ปีที่ผ่านมา แลกมาด้วยธรรมชาติและปัญหาความเหลื่อมล้ำที่เพิ่มขึ้น
– SDG Updates | ชุมชนท้องถิ่นจัดการตนเองเพื่อลดความเหลื่อมล้ำ
– SDG Updates | สำรวจศตวรรษแห่งความเหลื่อมล้ำผ่านรายงาน World Inequality Report 2022
– รายงานความเหลื่อมล้ำโลก ปี 2569 ชี้ทรัพยากรจากประเทศยากจนยังคงไหลสู่ประเทศร่ำรวย และจัดให้ ‘ไทย’ เหลื่อมล้ำสุดในอาเซียน | SDG Move
ประเด็นดังกล่าวเกี่ยวข้องกับ
#SDG1 ยุติความยากจน
– (1.3) ดำเนินการให้ทุกคนมีระบบและมาตรการการคุ้มครองทางสังคมระดับประเทศที่เหมาะสม ซึ่งรวมถึงฐาน การคุ้มครองทางสังคม (floors) โดยให้ครอบคลุมกลุ่มประชากรยากจน และกลุ่มเปราะบางให้มากพอ ภายในปี พ.ศ. 2573
– (1.5) ภายในปี พ.ศ. 2573 สร้างภูมิต้านทานให้กับผู้ที่ยากจนและอยู่ในสถานการณ์เปราะบาง รวมทั้งลดความเสี่ยงและความล่อแหลมต่อภาวะสภาพอากาศผันผวนรุนแรง การเปลี่ยนแปลงอย่างรุนแรงทางเศรษฐกิจ สังคมและสิ่งแวดล้อม และภัยพิบัติ
#SDG8 งานที่มีคุณค่าและการเติบโตทางเศรษฐกิจ
– (8.1) ทำให้การเติบโตทางเศรษฐกิจต่อหัวประชากรมีความยั่งยืนตามบริบทของประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ให้ผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศของประเทศพัฒนาน้อยที่สุด มีการขยายตัวอย่างน้อยร้อยละ 7 ต่อปี
#SDG10 ลดความเหลื่อมล้ำ
– (10.2) เสริมสร้างศักยภาพและส่งเสริมความครอบคลุมทางสังคม เศรษฐกิจ และการเมืองสำหรับทุกคน โดยไม่คำนึงถึงอายุ เพศ ความพิการ เชื้อชาติ ชาติพันธุ์ แหล่งกำเนิด ศาสนา สถานะทางเศรษฐกิจ หรืออื่น ๆ ภายในปี พ.ศ. 2573
– (10.4) นำนโยบาย โดยเฉพาะนโยบายการคลัง ค่าจ้าง และการคุ้มครองทางสังคมมาใช้ และให้บรรลุความเสมอภาคยิ่งขึ้นอย่างก้าวหน้า
#SDG13 การรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
– (13.b) ส่งเสริมกลไกที่จะเพิ่มขีดความสามารถในการวางแผนและการบริหารจัดการที่เกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศอย่างมีประสิทธิผลในประเทศพัฒนาน้อยที่สุด และรัฐกำลังพัฒนาที่เป็นเกาะขนาดเล็ก โดยให้ความสำคัญต่อผู้หญิง เยาวชน ชุมชนท้องถิ่นและชุมชนชายขอบ
#SDG17 ความร่วมมือเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน
– (17.1) เสริมความแข็งแกร่งของการระดมทรัพยากรภายในประเทศ โดยรวมถึงการสนับสนุนระหว่างประเทศไปยังประเทศกำลังพัฒนา เพื่อปรับปรุงขีดความสามารถของประเทศในการเก็บภาษีและรายได้อื่นๆ ของรัฐ
– (17.13) เพิ่มพูนเสถียรภาพเศรษฐกิจมหภาคของโลก โดยรวมถึงผ่านทางการประสานงานนโยบายและความสอดคล้องเชิงนโยบาย
– (17.14) ยกระดับความสอดคล้องเชิงนโยบายเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน
แหล่งที่มา
– World Economic Situation and Prospects 2026 (DESA Publications)
– World Economic Situation and Prospects 2026 (UNCTAD)
