ตลอด 5 ปีนับตั้งแต่เปิดตัวข้อตกลงด้านพลังงาน (energy compacts) กลไกดังกล่าวได้ระดมพันธสัญญาโดยสมัครใจจากทุกภาคส่วน ซึ่งช่วยให้ประชากร 308 ล้านคนเข้าถึงไฟฟ้าครั้งแรกหรือได้รับบริการไฟฟ้าที่มีคุณภาพดีขึ้น ตามรายงานความก้าวหน้าประจำปีของข้อตกลงด้านพลังงาน พ.ศ. 2569 (2026 Energy Compacts Annual Progress Report) ฉบับที่ 5 รายงานสะท้อนว่าความร่วมมือดังกล่าวสร้างผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรมแล้ว แต่เมื่อเหลือเวลาอีกเพียง 4 ปีก่อนถึงปี 2573 ทุกภาคส่วนยังจำเป็นต้องเร่งดำเนินงาน เพื่อให้บรรลุเป้าหมายพลังงานสะอาดที่เข้าถึงได้ทันตามเป้าหมายที่ตั้งไว้
รายงานสรุปผลสำคัญความก้าวหน้าระหว่างปี 2564 – 2569 ดังนี้
- มีประชากร 36.2 ล้านคนสามารถเข้าถึงพลังงานสะอาดสำหรับการประกอบอาหารได้
- ได้มีการติดตั้งกำลังการผลิตพลังงานหมุนเวียนเพิ่มขึ้น 38 กิกะวัตต์ (GW) ตัวเลขนี้แสดงความสามารถในการผลิตพลังงานของระบบที่ติดตั้งเพิ่มขึ้น
- ประหยัดพลังงานได้ 417 เทราวัตต์-ชั่วโมง (TWh) ผ่านมาตรการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงาน หรือประหยัดได้รวมจากมาตรการดังกล่าว
- ระดมทุนหรือเบิกจ่ายเงินลงทุนแล้วรวม 389,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 13.1 ล้านล้านบาท) ซึ่งส่วนใหญ่มาจากการลงทุนของภาคเอกชนในพลังงานหมุนเวียน
ข้อตกลงดังกล่าวช่วยสนับสนุนความก้าวหน้าของ SDGs เป้าหมายอื่นด้วย เช่น
- SDG 3 สุขภาพและความเป็นอยู่ที่ดี ช่วยปรับปรุงการเข้าถึงไฟฟ้าในสถานพยาบาลกว่า 17,217 แห่ง ที่ให้บริการประชาชนราว 43 ล้านคน
- SDG 11 เมืองและชุมชนที่ยั่งยืน สนับสนุนการนำยานยนต์ไฟฟ้ามาใช้งานกว่า 2.9 ล้านคัน และการติดตั้งสถานีชาร์จกว่า 379,000 แห่ง
- SDG 8 งานที่มีคุณค่าและการเติบโตทางเศรษฐกิจ ช่วยสร้างงานสีเขียว (green jobs) หรืองานที่ช่วยรักษาสิ่งแวดล้อมและลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก จำนวน 1.66 ล้านตำแหน่ง และมีผู้ได้รับการฝึกอบรมกว่า 837,000 คน
อย่างไรก็ดี แม้จะมีผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรม รายงานพบว่าความก้าวหน้าเริ่มชะลอตัว โดยประชากร 655 ล้านคนยังเข้าไม่ถึงไฟฟ้า และกว่า 2,000 ล้านคนทั่วโลกยังขาดพลังงานสะอาดสำหรับการประกอบอาหาร ในกลุ่มที่ขาดพลังงานสะอาดสำหรับการประกอบอาหารนี้ มีถึง 970 ล้านคนซึ่งอาศัยอยู่ในภูมิภาคแอฟริกาตอนใต้ของทะเลทรายซาฮารา (Sub-Saharan Africa) รายงานยังอ้างอิง Energy Progress Report 2026 ซึ่งระบุว่า โลกต้องการเงินลงทุน 3–5 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปีจนถึงปี 2573 เพื่อขับเคลื่อนการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงานทั่วโลก
Amina Mohammed รองเลขาธิการสหประชาชาติ กล่าวในบทนำของรายงานว่าความก้าวหน้าของข้อตกลงด้านพลังงานช่วยให้เห็นว่าการดำเนินงานด้านใดกำลังเดินหน้า ด้านใดยังมีช่องว่าง และด้านใดจำเป็นต้องตั้งเป้าหมายให้สูงขึ้น เพิ่มการลงทุน และเสริมความร่วมมือ พร้อมเน้นว่านี่เป็นโอกาสสำคัญในการขยายการลงทุนและความร่วมมือ เพื่อพัฒนาระบบพลังงานที่รับมือกับความเปลี่ยนแปลงได้ ทุกคนเข้าถึงได้ และมีความยั่งยืน ทั้งก่อนและหลังปี 2573
นอกจากนี้ รายงานยังรวบรวมกรณีศึกษาความสำเร็จของข้อตกลงด้านพลังงาน พร้อมแนวทางให้รัฐบาลระดับประเทศ หน่วยงานระดับภูมิภาคและเมือง ภาคเอกชน สถาบันการเงิน หน่วยงานสหประชาชาติ และองค์กรภาคประชาสังคมเข้าร่วมยื่นพันธสัญญาผ่านระบบออนไลน์ แม้ความร่วมมือในช่วง 5 ปีที่ผ่านมาจะช่วยขยายการเข้าถึงพลังงาน แต่ประชากรจำนวนมากยังเข้าไม่ถึงไฟฟ้าและพลังงานสะอาดสำหรับการประกอบอาหาร จึงจำเป็นต้องเร่งลงทุนและขยายความร่วมมือ เพื่อบรรลุเป้าหมายการเข้าถึงพลังงานสะอาดสำหรับทุกคนภายในปี 2573
● อ่านข่าวที่เกี่ยวข้อง
– SDG Insights | เมื่อค่าไฟถูก ≠ ค่าไฟแฟร์ การเปลี่ยนผ่านพลังงานที่เป็นธรรม จึงสำคัญต่ออนาคต
– มาตรฐานใหม่ของภาคการไฟฟ้า ให้ SDG Roadmap for Electric Utilities นำทางสู่อนาคตของพลังงานสมัยใหม่ที่ราคาถูก มีคุณภาพ และยั่งยืน
– การลงทุนในพลังงานสะอาดจะช่วยสร้างงานสีเขียวสูงถึง 10 ล้านตำแหน่งทั่วโลก
– ผู้เชี่ยวชาญทั่วโลกร่วมประชุมเตรียมพร้อมเพื่อทบทวนครึ่งเทอมแรกของการขับเคลื่อน SDG7 เน้นย้ำความสำคัญของการทำครัวโดยใช้พลังงานสะอาด
– “Tracking SDG 7 ประจำปี 2565” ระบุ 773 ล้านคนทั่วโลกยังเข้าไม่ถึงไฟฟ้า และการศึกษาที่มีคุณภาพต้องอาศัยความเท่าเทียมด้านพลังงาน
– SDG Insights | ต่อจิ๊กซอว์การเปลี่ยนผ่านพลังงานอย่างเป็นธรรมของไทย ไปกับภาคประชาสังคม (EP. 11)
– SDG Updates | บทสรุปและข้อเสนอแนะ: เปลี่ยนผ่านอย่างไรให้เป็นธรรม? (EP. 18)
ประเด็นดังกล่าวเกี่ยวข้องกับ
#SDG3 สุขภาพและความเป็นอยู่ที่ดี
#SDG7 พลังงานสะอาดที่เข้าถึงได้
– (7.1) สร้างหลักประกันว่ามีการเข้าถึงการบริการพลังงานสมัยใหม่ที่เชื่อถือได้ ในราคาที่สามารถซื้อหาได้ ภายในปี พ.ศ. 2573
– (7.2) เพิ่มสัดส่วนของพลังงานหมุนเวียนในสัดส่วนพลังงานของโลก (global energy mix) ภายในปี พ.ศ. 2573
– (7.3) เพิ่มอัตราการปรับปรุงประสิทธิภาพการใช้พลังงานของโลกให้เพิ่มขึ้นเป็น 2 เท่า ภายในปี พ.ศ. 2573
– (7.a) ยกระดับความร่วมมือระหว่างประเทศเพื่ออำนวยความสะดวกในการเข้าถึงการวิจัย และเทคโนโลยีพลังงานที่สะอาด โดยรวมถึงพลังงานหมุนเวียน ประสิทธิภาพการใช้พลังงาน และเทคโนโลยีเชื้อเพลิงฟอสซิลชั้นสูงและสะอาด และสนับสนุนการลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานและเทคโนโลยีพลังงานที่สะอาด ภายในปี พ.ศ. 2573
#SDG8 งานที่มีคุณค่าและการเติบโตทางเศรษฐกิจ
– (8.5) บรรลุการจ้างงานเต็มที่และมีผลิตภาพ และการมีงานที่มีคุณค่าสำหรับหญิงและชายทุกคน รวมถึงเยาวชนและผู้มีภาวะทุพพลภาพ และให้มีการจ่ายค่าจ้างที่เท่าเทียมสำหรับงานที่มีคุณค่าเท่าเทียมกัน ภายในปี พ.ศ. 2573
#SDG11 เมืองและชุมชนที่ยั่งยืน
– (11.2) จัดให้ทุกคนเข้าถึงระบบคมนาคมขนส่งที่ยั่งยืน เข้าถึงได้ ปลอดภัย ในราคาที่สามารถจ่ายได้ พัฒนาความปลอดภัยทางถนน ขยายการขนส่งสาธารณะและคำนึงถึงกลุ่มคนที่อยู่ในสถานการณ์ที่เปราะบาง ผู้หญิง เด็ก ผู้พิการ และผู้สูงอายุ ภายในปี พ.ศ. 2573
#SDG17 ความร่วมมือเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน
– (17.17) สนับสนุนและส่งเสริมหุ้นส่วนความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาครัฐ-ภาคเอกชน และประชาสังคม สร้างบนประสบการณ์และกลยุทธ์ด้านทรัพยากรของหุ้นส่วน
แหล่งที่มา: Electricity Reaches 300+ Million in 5 Years: UN Update on Energy Compacts (IISD)
