Site icon SDG Move

SDG Updates | สรุปประเด็นสำคัญ ‘Asia-Pacific SDG Progress Report 2026’ – ประเทศไทย ‘SDG1’ ก้าวหน้ามากที่สุด ส่วน ‘SDG17’ ถดถอยอย่างน่ากังวล

การประเมินความก้าวหน้าของการขับเคลื่อน SDGs ในภูมิภาคเอเชียและแปซิฟิก โดยคณะกรรมาธิการเศรษฐกิจและสังคมแห่งเอเชียและแปซิฟิก (The Economic and Social Commission for Asia and the Pacific: ESCAP) ได้เผยแพร่  Asia and the Pacific SDG Progress Report 2026 หรือ “รายงานความก้าวหน้าเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนของภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก ประจำปี 2569” อย่างเป็นทางการ นับเป็นรายงานประจำปีฉบับที่ 9 นับตั้งแต่เริ่มจัดทำครั้งแรกในปี ค.ศ. 2017 โดยรายงานฉบับนี้ชี้ว่าในช่วง 5 ปีสุดท้ายก่อนถึงเส้นเป้าหมายปี ค.ศ. 2030 ภูมิภาคเอเชียและแปซิฟิกยังมีความก้าวหน้าที่ไม่เพียงพอ และคาดว่าร้อยละ 88 ของเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนจะไม่สามารถบรรลุได้ตามกำหนด

SDG Updates ฉบับนี้จึงสรุปสาระสำคัญจากรายงานดังกล่าว เพื่อให้เห็นภาพรวมของสถานการณ์ในปัจจุบัน ทั้งในด้านความก้าวหน้าโดยรวมของ SDGs แนวโน้มการเปลี่ยนแปลงในแต่ละประเทศและดินแดน ระดับความพร้อมของข้อมูล รวมถึงปัญหาช่องว่างของข้อมูลที่ยังเป็นอุปสรรคสำคัญต่อการประเมินผล นอกจากนี้ยังครอบคลุมถึงความก้าวหน้าของประเทศไทยในการขับเคลื่อน SDGs เพื่อสะท้อนบทบาทและความท้าทายในบริบทของประเทศด้วย


01 – ภาพรวมความก้าวหน้าของ SDGs ในภูมิภาคเอเชียและแปซิฟิก 

รายงานฉบับปี 2569 ระบุว่าจากการประเมินระดับเป้าหมาย (goals) แสดงให้เห็นว่าภูมิภาคเอเชียและแปซิฟิก มีเป้าหมายที่มีความก้าวหน้าอย่างมาก 4 เป้าหมาย โดยเป้าหมายที่ 9 ด้านอุตสาหกรรม นวัตกรรม และโครงสร้างพื้นฐาน ยังไม่พบการถดถอยในเป้าหมายย่อย ขณะที่เป้าหมายที่ 3 สุขภาพและความเป็นอยู่ที่ดี พบว่าดีขึ้นอย่างต่อเนื่องในประเด็นการลดการเสียชีวิตของมารดาและเด็ก ทั้งยังมีความก้าวหน้าใน เป้าหมายที่ 1 ยุติความยากจน และเป้าหมายที่ 6 น้ำสะอาดและการสุขาภิบาล ทว่าทั้งสองเป้าหมายยังต้องเร่งรัดการขับเคลื่อนอีกมาก อย่างไรก็ตาม  แม้เป้าหมายบางด้านจะมีความก้าวหน้า แต่โดยรวมภูมิภาคเอเชียและแปซิฟิก ยังไม่อยู่บนเส้นทางที่จะบรรลุ SDGs ทั้ง 17 เป้าหมายได้ สะท้อนถึงความจำเป็นเร่งด่วนในการดำเนินการอย่างบูรณาการและเร่งรัดมากยิ่งขึ้น

ทั้งนี้ เป้าหมายที่เคยมีความก้าวหน้าเเต่กำลังเผชิญความเสี่ยง โดยเฉพาะมิติด้านสิ่งแวดล้อมเป้าหมายที่ 14 ทรัพยากรทางทะเล พบว่ากำลังเผชิญอุปสรรคจากการทำประมงที่ไม่ยั่งยืนและการอนุรักษ์ชายฝั่งที่ถดถอย ขณะที่เป้าหมายที่ 13 การรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ มีแนวโน้มการถดถอย (regression) อย่างน่าเป็นห่วง เนื่องจากการปล่อยก๊าซเรือนกระจก  (Greenhouse Gases :GHG)  ในภูมิภาคเอเชียและแปซิฟิกยังเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ด้านเป้าหมายที่ 15 ระบบนิเวศบนบก ได้รับผลกระทบจากการสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพและการเสื่อมโทรมของที่ดินที่รุนแรงขึ้น สะท้อนว่าการพัฒนาในภูมิภาคยังขาดความสมดุลอย่างมาก โดยบางด้านมีความก้าวหน้า แต่หลายด้านกลับยังล่าช้า

ด้านผลลัพธ์ จากการพิจารณาข้อมูลสถานการณ์ในระดับเป้าหมายย่อย (targets) พบว่า ภูมิภาคเอเชียและแปซิฟิกยังเผชิญความท้าทายอย่างมีนัยสำคัญ โดยหากอิงตามแนวโน้มปัจจุบัน มีแนวโน้มจะไม่สามารถบรรลุได้ถึง 103 จาก 117 เป้าหมายย่อยที่สามารถวัดผลได้ ขณะที่คาดว่าจะบรรลุได้เพียง 14 เป้าหมายย่อย  (สีเขียวในภาพด้านบน)  และยังมีถึง 7 เป้าหมายหลักที่ไม่มีเป้าหมายย่อยใดอยู่บนเส้นทางสู่ความสำเร็จภายในปี ค.ศ. 2030 อีกทั้งยังขาดข้อมูลที่เพียงพออีก 52 เป้าหมายย่อย ทำให้การติดตามความก้าวหน้าเป็นไปอย่างจำกัด 

นอกจากนี้ หลักการ “ไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง” ยังเผชิญความท้าทายอย่างต่อเนื่อง โดยสะท้อนผ่านการถดถอยของเป้าหมายย่อย 4.5 ด้านการเข้าถึงการศึกษาอย่างเท่าเทียม และเป้าหมายย่อย 16.3 การเข้าถึงความยุติธรรมอย่างเท่าเทียม ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงความจำเป็นในการเร่งรัดมาตรการเพื่อดูแลกลุ่มเปราะบางที่ครอบคลุมมากยิ่งขึ้น


| ทิศทางการเปลี่ยนแปลงของ SDGs ในแต่ละประเทศและดินแดน

การวิเคราะห์ภาพรวมแนวโน้มความก้าวหน้าของประเทศสมาชิกและสมาชิกสมทบของ ESCAP โดยพิจารณาจากสัดส่วนของเป้าหมายย่อยในแต่ละ SDG ที่มีพัฒนาการในทิศทางเชิงบวก ทั้งนี้ การวิเคราะห์ดังกล่าวเน้นการสะท้อน “ทิศทางการเปลี่ยนแปลง” ของความก้าวหน้าเป็นหลัก ซึ่งไม่ได้มีวัตถุประสงค์เพื่อวัดระดับความสำเร็จในปัจจุบัน หรือระยะห่างจากเป้าหมายที่กำหนดไว

จากภาพแสดงแนวโน้มความก้าวหน้าของ SDGs ในแต่ละประเทศสมาชิกและสมาชิกสมทบ (Associate Members) ของ ESCAP โดยพิจารณาจากสัดส่วนของเป้าหมายย่อยที่มีแนวโน้มดีขึ้น ซึ่งสามารถจำแนกระดับแนวโน้มได้ ดังนี้

จากการวิเคราะห์พบข้อค้นพบสำคัญ ได้แก่

ทั้งนี้ การวิเคราะห์ดังกล่าวไม่สามารถเปรียบเทียบโดยตรงกับการประเมินความก้าวหน้าระดับภูมิภาค ซึ่งใช้วิธีการวัด “ระยะห่างจากเป้าหมาย” อย่างไรก็ตาม หลายประเทศได้นำแนวทางการวิเคราะห์ตามแนวโน้มนี้ไปใช้ในการจัดทำรายงานความก้าวหน้าระดับชาติผ่านเครื่องมือ ESCAP National SDG Tracker 


| สถานะความพร้อมของข้อมูล SDGs ในภูมิภาคเอเชียและแปซิฟิก

ในระดับตัวชี้วัด (indicator) จากฐานข้อมูล Asia-Pacific SDG Gateway ซึ่งใช้ประเมินแนวโน้มความก้าวหน้า พบว่าแม้ภูมิภาคเอเชียและแปซิฟิกมีพัฒนาการด้านการจัดเก็บข้อมูล SDGs โดยในปี 2568 มีข้อมูลเพียงพอสำหรับการประเมินร้อยละ 55 ซึ่งสูงกว่าค่าเฉลี่ยโลก แต่ยังคงมีช่องว่างด้านข้อมูลที่สำคัญ โดยมากกว่าหนึ่งในสามของตัวชี้วัดยังไม่มีข้อมูลเพียงพอโดยเฉพาะ SDG 5 ความเท่าเทียมทางเพศSDG 16 สังคมสงบสุข ความยุติธรรม และสถาบันที่เข้มแข็ง และ SDG 14 ทรัพยากรทางทะเล ที่ยังมีข้อมูลจำกัดและต้องเร่งปิดช่องว่างด้านข้อมูลในเป้าหมายเหล่านี้ ขณะที่บางเป้าหมาย เช่น  SDG 7 พลังงานสะอาดที่เข้าถึงได้ และ SDG 15 ระบบนิเวศบนบก มีความพร้อมของข้อมูลในระดับค่อนข้างสูง โดยมีข้อมูลครอบคลุมมากกว่าร้อยละ 70


02 – ช่องว่างของข้อมูล: อุปสรรคต่อการประเมินความก้าวหน้า 

เอเชีย-แปซิฟิก ยังคงดำเนินการสร้างความก้าวหน้าหน้าในการผลิตข้อมูลสำหรับตัวชี้วัด SDGs แม้ความสำเร็จจะค่อยเป็นค่อยไป และพบว่าข้อมูลที่พร้อมใช้มีแนวโน้มที่ดีขึ้น โดยในปี 2568 ตัวชี้วัด SDGs ที่มีจุดข้อมูลเพียงพอ (sufficient) (ข้อมูลที่พบจุดข้อมูลอย่างน้อยสองจุดหรือมากกว่า) อยู่ที่ 55% เพิ่มจากปี 2567 ซึ่งอยู่ที่ 54% ส่วนตัวชี้วัดที่ไม่มีจุดข้อมูล (no data point) ก็ขยับลดลงเหลือ 31% ในปี 2568 จาก 32% ในปี 2567 และ 47% เมื่อปี 2563 หรือ 6 ปีก่อนหน้า  อย่างไรก็ตาม แม้ทิศทางจะดีขึ้น แต่ยังมีช่องว่างที่มีนัยสำคัญเนื่องจากตัวชี้วัดอีกจำนวนมากยังขาดข้อมูลที่เพียงพอ

รายงานเปิดเผยให้เห็นว่าความแตกต่างระหว่างข้อมูลของตัวชี้วัดต่าง ๆ ยังมีอยู่ โดยตัวชี้วัดที่ยังคงมีช่องว่างข้อมูลอีกมาก ได้แก่ SDG5 (ความเท่าเทียมทางเพศ) มีข้อมูลเพียงพอพร้อมใช้แค่ 22% และ SDG16 (ความสงบสุข ยุติธรรม และสถาบันเข้มแข็ง) ) มีข้อมูลเพียงพอพร้อมใช้แค่ 29% ขณะที่ตัวชี้วัดที่มีข้อมูลพร้อมใช้น้อยกว่าตัวชี้วัดอื่น ๆ ได้แก่ SDG 14 (ทรัพยากรทางทะเล) มี 32% SDG 13 (การรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ) มี 38% และ SDG 11 (เมืองและชุมชนที่ยั่งยืน) มี 34% ส่วนตัวชี้วัดที่มีข้อมูลเพียงพอพร้อมใช้สูง 3 อันดับแรก ได้แก่ SDG 7 (พลังงานสะอาดและเข้าถึงได้) มี 93% SDG 15 (ระบบนิเวศบนบก) มี 73% และ SDG17 มี 69%

นอกจากนี้ หากพิจารณาเชิงประเด็น พบรายละเอียดที่น่าสนใจ ดังนี้

ปัจจุบัน ประเทศและเขตแดนต่าง ๆ ได้พัฒนาความพร้อมใช้ของข้อมูล SDGs ผ่านการประสานความร่วมมือที่เข้มแข็งขึ้นภายในระบบสถิติแห่งชาติ และผ่านความร่วมมือที่ดีขึ้นกับองค์กรระหว่างประเทศ อย่างไรก็ดี การเสริมสร้างระบบสถิติแห่งชาติต้องการมากกว่าแค่การสร้างข้อมูลเพิ่มเติม แต่ยังต้องใช้ประโยชน์จากข้อมูลที่มีอยู่อย่างมีประสิทธิภาพเพื่อกำหนดนโยบายและเร่งความก้าวหน้าของ SDGs การบรรลุการเปลี่ยนแปลงด้านข้อมูลที่จำเป็นสำหรับวาระการพัฒนาที่ยั่งยืนปี 2573 (2030 Agendas) ต้องอาศัยการลงทุนทางการเมืองและการเงินอย่างต่อเนื่อง ควบคู่กับการประสานความร่วมมือและความเป็นหุ้นส่วนที่เข้มแข็งทั่วทั้งภูมิภาค


03 – ความก้าวหน้า SDGs ของประเทศไทย 

รายงาน ESCAP ยังได้มีการอัปเดตฐานข้อมูลความก้าวหน้าของแต่ละประเทศโดยละเอียดบนเว็บไซต์ Asia-Pacific SDG Gateway ระบุว่าสถานะของแต่ละประเทศในภูมิภาคโดยละเอียดซึ่งผู้สนใจสามารถเข้าถึงหน้า National Analysis เพื่อศึกษาข้อมูลโดยละเอียดได้

การใช้สีแสดงผลประเมินความก้าวหน้าของแต่ละตัวชี้วัดของเป้าหมาย SDGs ผ่าน 3 ระดับ คือ
Performing (สีเขียว) = มีความก้าวหน้าในทางที่ดี
Stagnant (สีเหลือง) = มีการเปลี่ยนแปลงเล็กน้อยหรือไม่มีเลย
Regressing (สีแดง) = อยู่ในระดับที่ถดถอย
Insufficient data (สีเทา) = ข้อมูลไม่เพียงพอ

ภาพรวมสถานะของประเทศไทยจากตัวชี้วัดที่วัดผลได้ ส่วนใหญ่นั้นเป็นสีเขียว คือมีระดับความก้าวหน้าในทางที่ดี ซึ่งจากผลประเมินความก้าวหน้าของแต่ละตัวชี้วัดของเป้าหมาย SDGs สถานะเป้าหมายที่มีความก้าวหน้าในทางที่ดี (สีเขียว) มากที่สุด คือ SDG 1 ขจัดความยากจน ซึ่งมีตัวชี้วัดที่มีแนวโน้มเชิงบวกมากถึง 9 ตัว ได้แก่

ขณะที่สถานะเป้าหมายที่อยู่ในระดับที่ถดถอย (สีแดง) มากที่สุด คือ SDG 17 ความร่วมมือเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน โดยมีตัวชีวัดที่อยู่ในระดับที่ถดถอย ทั้งหมด 9 ตัว ได้แก่

สะท้อนถึงความท้าทายในมิติความร่วมมือทางเศรษฐกิจ การเงิน และสถาบัน ซึ่งยังจำเป็นต้องได้รับการเร่งรัดและเสริมความเข้มแข็งอย่างต่อเนื่อง

ในด้านข้อมูลความพร้อมใช้งานของตัวชี้วัด SDGs ตั้งแต่ปี  2558 ตามฐานข้อมูล SDG ระดับโลก พบว่าจากตัวชี้วัดทั้งหมด 234 ตัว ประเทศไทยถือเป็นประเทศที่มีข้อมูลที่เพียงพอถึง 164 ตัวชี้วัด ซึ่งเป็นอันดับ 3 ในกลุ่มประเทศอาเซียน ขณะเดียวกันมีตัวชี้วัด 32 ตัว ที่มีข้อมูลไม่เพียงพอ และอีก 37 ตัวชี้วัด ที่ไม่มีข้อมูลเลย ส่วน 1 ตัวชี้วัด ไม่สามารถประเมินตัวชี้วัดดังกล่าวได้ ซึ่งรายงานฉบับนี้ได้ชี้ให้เห็นถึงช่องว่างของข้อมูล ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อการดำเนินงานและการติดตามความก้าวหน้าของ SDGs 

ดังนั้นโดยรวมแสดงให้เห็นว่าภูมิภาคเอเชียและแปซิฟิก ยังไม่อยู่บนเส้นทางที่จะบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนทั้ง 17 เป้าหมายได้ทันตามกำหนด จึงมีความจำเป็นเร่งด่วนที่จะต้องยกระดับการดำเนินงานอย่างบูรณาการและเร่งรัดให้มากขึ้น


● เข้าถึงรายงาน “Asia and the Pacific SDG Progress Report” ประจำปี 2026 ฉบับสมบูรณ์
ได้ที่ SDG Progress Report 2026
● ดูข้อมูลในแบบชาร์ตข้อมูลที่ SDG Gateway

ประเด็นดังกล่าวเกี่ยวข้องกับ
#SDG1 ขจัดความยากจน
#SDG2 ขจัดความหิวโหย
#SDG3 สุขภาพเเละความเป็นอยู่ที่ดี
#SDG4 การศึกษาที่มีคุณภาพ
#SDG5 ความเท่าเทียมทางเพศ
#SDG6 น้ำสะอาดและการสุขาภิบาล
#SDG7 พลังงานสะอาดที่เข้าถึงได้
#SDG8 งานที่มีคุณค่าและการเติบโตทางเศรษฐกิจ
#SDG9 โครงสร้างพื้นฐาน นวัตกรรม เเละอุตสาหกรรม
#SDG10 ลดความเหลื่อมล้ำ
#SDG11 เมืองเเละชุมชนที่ยั่งยืน
#SDG12 การผลิตและการบริโภคที่ยั่งยืน
#SDG13 การรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
#SDG14 ทรัพยากรทางทะเล
#SDG15 ระบบนิเวศบนบก
#SDG16 สังคมสงบสุข ยุติธรรม และสถาบันเข้มแข็ง
#SDG17 ความร่วมมือเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน

แพรวพรรณ ศิริเลิศ และอติรุจ ดือเระ – เรียบเรียง
วิจย์ณี เสนแดง – ภาพประกอบ

Author

Exit mobile version