ในห้วงยามที่การเข้าถึงวัคซีนและยารักษาโรคมีปัญหา การทำความสะอาดมือ/สุขอนามัยมือ (hand hygiene) กลายเป็นเสาหลักพื้นฐานที่สำคัญของมาตรการป้องกันโรคระบาด ด้วยความที่มีราคาถูก มีประสิทธิภาพ และสามารถป้องกันจำนวนการตายได้มาก อย่างไรก็ดี รายงานสถานการณ์ทำความสะอาดมือของโลกปี 2564 (2021 State of The World’s Hand Hygiene) โดยองค์การอนามัยโลก (WHO) และกองทุนเพื่อเด็กแห่งสหประชาชาติ (UNICEF) ระบุว่า การจะทำให้ครัวเรือนใน 46 ประเทศที่พัฒนาน้อยที่สุด มีสบู่และอุปกรณ์อำนวยความสะดวกในการล้างมือที่บ้านได้ภายในปี 2573 ทำได้เพียงแค่แต่ละคนช่วยลงทุนกับสุขอนามัยมืออย่างน้อยคนละ 1 ดอลลาร์สหรัฐฯ ต่อปี และโดยเฉลี่ย รัฐบาลจะต้องจัดสรรให้ 2.5% ของงบประมาณการใช้จ่ายด้านสุขภาพ ใช้ไปกับการลงทุนด้านสุขอนามัยมือด้วย
ปัจจุบัน มี 3 ใน 10 คน หรือประชากรโลกราว 2.3 พันล้านคนที่ยังไม่มีอุปกรณ์อำนวยความสะดวกในการล้างมือ ไม่มีสบู่และน้ำล้างมือที่บ้าน นอกจากนั้น เด็ก 818 ล้านคนไม่มีสบู่และน้ำล้างมือที่โรงเรียนในปี 2563 และประชากรโลกเกือบ 2 พันล้านคนยังพึ่งพิงสิ่งอำนวยความสะดวกในการให้บริการสุขภาพโดยที่ไม่มีบริการด้านน้ำขั้นพื้นฐาน
ทั้งนี้ การที่จะบรรลุเป้าหมายในการเข้าถึงการทำความสะอาดมือได้ จะต้องอาศัยการเปลี่ยนแปลงมาก กล่าวคือ จากสถานการณ์ปัจจุบันนั้น จะต้องเร่งพัฒนาให้รุดหน้ากว่าเดิมถึง 4 เท่า ถึงจะทำให้ทุกครัวเรือนในโลกมีและสามารถเข้าถึงการมีอุปกรณ์อำนวยความสะดวกในการล้างมือ สบู่ และน้ำที่บ้าน เช่นเดียวกับกรณีของโรงเรียน แต่หากยังปล่อยให้การพัฒนาในด้านนี้เป็นไปในอัตราความเร็วเช่นในปัจจุบัน ภายในปี 2573 จะสามารถสร้างหลักประกันการให้บริการด้านสุขอนามัยเพียง 78% เท่านั้น โดยที่ยังมีประชากรโลก 1.9 พันล้านคนที่ยังขาดแคลนอุปกรณ์อำนวยความสะดวกในการล้างมือ สบู่ และน้ำที่บ้าน
รายงานฉบับนี้ได้รวบรวมข้อมูลนโยบายและการลงทุนระดับชาติที่ทำให้ความก้าวหน้าเป็นไปอย่างช้า พร้อมกับที่เรียกร้องให้รัฐสมาชิกลงมือทำ โดยเสนอแนะ 5 ลำดับความสำคัญสำหรับการเร่งลงมือที่สอดคล้องกับ 5 ตัวเร่งของ UN-Water SDG 6 Global Acceleration Framework ได้แก่
- ธรรมาภิบาลที่ดีผ่านการเป็นผู้นำที่ดี มีการประสานงานที่มีประสิทธิภาพ มีการกำหนดกฎเกณฑ์และนโยบายที่ชัดเจนว่าด้วยเรื่องสุขอนามัยมือ ตลอดจนการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม
- การใช้จ่ายเงินสาธารณะอย่างชาญฉลาด เพื่อใช้ประโยชน์จากการลงทุนของครัวเรือนและภาคเอกชนให้ส่งผลดีมากที่สุด
- การประเมินขีดความสามารถในปัจจุบันตามนโยบายและยุทธศาสตร์ด้านนี้ที่มีอยู่เดิม การระบุชี้ช่องโหว่ และการพัฒนายุทธศาสตร์เพื่อเพิ่มขีดความสามารถบนฐานของการนำแนวปฏิบัติที่ดีที่สุดมาประยุกต์ใช้
- รัฐบาลจะต้องจัดการให้มีข้อมูลด้านการทำความสะอาด/สุขอนามัยมืออย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้มีข้อมูลประกอบการตัดสินใจเชิงนโยบายและประกอบยุทธศาสตร์ในการลงทุน
- รัฐบาลและหน่วยงานที่สนับสนุนควรส่งเสริมนวัตกรรมโดยเฉพาะในภาคเอกชน เพื่อให้นำไปแจกจ่ายใช้งานในทุกบริบทพื้นที่
“การเร่งเครื่องลงมือทำเพื่อสร้างหลักประกันว่าทุกคนสามารถเข้าถึงอุปกรณ์อำนวยความสะดวกในการล้างมือ สบู่และน้ำ เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนของส่วนเสริมที่จะพาให้ผู้คนหลุดออกจากโรคระบาดให้ปัจจุบัน และพร้อมรับมือกับโรคระบาดในอนาคต ขณะเดียวกับที่พยายามบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน โดยที่สุขอนามัยของมือนั้น จัดได้ว่าเป็นหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า” – ดร. Maria Neira ผู้อำนวยการ Department of Environment, Climate Change and Health ของ WHO
● อ่าน SDG Vocab ที่เกี่ยวข้อง
SDG Vocab | 16 – Sanitation and Hygiene – สุขาภิบาลและสุขอนามัย
ประเด็นดังกล่าวเกี่ยวข้องกับ
#SDG3 สุขภาพและสุขภาวะที่ดี
-(3.3) ยุติการแพร่กระจายของโรคติดต่อ
-(3.8) ส่งเสริมการมีหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า
-(3.9) ลดจำนวนการตายและการป่วยจากสารเคมีอันตราย และจากการปนเปื้อนและมลพิษทางอากาศ น้ำ และดิน ให้ลดลงอย่างมาก ภายในปี 2573
#SDG6 น้ำดื่มสะอาด สุขอนามัย และสุขาภิบาลที่ดี
-(6.2) บรรลุเป้าหมายการให้ทุกคนเข้าถึงสุขอนามัยและสุขาภิบาลที่พอเพียงและเป็นธรรม และยุติการขับถ่ายในที่โล่ง
แหล่งที่มา:
Investing $1 per person per year in hand hygiene could save hundreds of thousands of lives (WHO)
