เดินทางมาฤดูแห่งการรวบรวมและส่งต่อบทสรุปของการขับเคลื่อน SDGs กันอีกครั้ง SDG Highlights ฉบับที่ท่านจะได้อ่านนี้ เป็นฉบับที่ 3 ต่อจาก 2 ฉบับก่อนหน้าที่เผยแพร่สู่สายตาสาธารณชนไปคือ ‘SDG Highlights 2021: A Year through COVID-19’ และ ‘SDG Highlights 2023: Thailand’s Unsustainable Development Review’
ปีนี้เป็นปีที่ยากลำบากของประเทศทั่วโลกรวมถึงไทย ทั้งยังเป็นปีหมุดหมายเพื่อหยุดตั้งหลักทบทวนความสำเร็จและความท้าทายหลังจากลงแรงขับเคลื่อนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนกันอย่างแข็งขันมายาวนานกว่า 10 ปี ดังเห็นได้จาก “รายงานเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนประจำปี 2568” (The Sustainable Development Goals Report 2025) ที่มีสำนักงานกิจการเศรษฐกิจและสังคมแห่งสหประชาชาติ (United Nations Department of Economic and Social Affairs: UN DESA) เป็นหัวเรือหลักในการจัดทำ ได้นำเสนอเนื้อหาที่มุ่งเน้นการเปิดเผยความท้าทายว่าโลกยังคงไม่บรรลุเป้าหมายที่วางไว้ โดยมีเพียง 35% ของเป้าหมาย SDGs เท่านั้นที่มีความก้าวหน้าในระดับปานกลางหรือเป็นไปตามทิศทางที่กำหนด ขณะที่เกือบครึ่งหนึ่งของเป้าหมายคืบหน้าเพียงเล็กน้อย และอีก 18% ถดถอยลง และข้อเสนอแนะการเสริมสร้างความเข้มแข็งแก่การขับเคลื่อน SDGs โดยชี้ว่าในการเร่งเครื่องการบรรลุ SDGs ในช่วง 5 ปีสุดท้าย ประเทศต่าง ๆ ต้องให้ความสำคัญกับ 6 ยุทธศาสตร์การเปลี่ยนแปลงในระดับรากฐานเพื่อบรรลุเป้าหมาย SDGs ได้แก่ ระบบอาหาร การเข้าถึงพลังงานและความยั่งยืน การเชื่อมต่อทางดิจิทัล การปฏิรูปการศึกษา งานและระบบคุ้มครองทางสังคม รวมถึงการดำเนินการด้านสภาพภูมิอากาศและความหลากหลายทางชีวภาพ
ขณะที่ “รายงานการพัฒนาที่ยั่งยืน” (Sustainable Development Report: SDR) และ SDG Index 2025 (2568) ที่จัดทำโดย Sustainable Development Solutions Network (SDSN) หรือเครือข่ายนักวิชาการทำงานเพื่อสนับสนุนการบรรลุการพัฒนาที่ยั่งยืน จะพบว่านี่เป็นอีกหนึ่งรายงานสำคัญที่เน้นย้ำถึงวาระครบหนึ่งทศวรรษของ SDGs ผ่านการกำหนดธีมของรายงานในปีนี้ คือ “A Decade After Their Adoption at the UN, the World Remains Highly Committed to the Sustainable Development Goals” หรือ “หนึ่งทศวรรษหลังรับรองเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน โลกยังคงมุ่งมั่นอย่างเเน่วเเน่เพื่อบรรลุ” ซึ่งนำเสนอภาพรวมการบรรลุ SDGs ระดับโลก ว่าหากพิจารณาตั้งแต่ปี ค.ศ. 2015 ซึ่งเป็นปีแรกที่นานาประเทศรับรองและนำ SDGs ไปขับเคลื่อนปรับใช้ ผ่านมาจนถึงตอนนี้คาดว่ายังไม่มีเป้าหมายใดที่จะบรรลุได้ทันในปี ค.ศ. 2030 โดยเฉพาะ 6 เป้าหมายที่อยู่ในสถานะท้าทายมาก (สถานะสีแดง) กำลังออกนอกลู่ทางที่จะบรรลุได้อย่างน่ากังวล และแสดงให้ว่าในช่วง 10 ปีที่ผ่านมานั้นมีความก้าวหน้าเพียงเล็กน้อยหรือแทบไม่มีเลย โดยเป้าหมายทั้งหก ได้แก่ SDG2 ยุติความหิวโหย SDG3 สุขภาพและความเป็นอยู่ที่ดี SDG11 เมืองและชุมชนที่ยั่งยืน SDG14 ทรัพยากรทางทะเล SDG15 ระบบนิเวศบนบก และ SDG16 สังคมสงบสุข ยุติธรรม และสถาบันเข้มแข็ง
เฉพาะประเทศไทย กระทรวงการต่างประเทศ ได้ร่วมมือกับศูนย์วิจัยและสนับสนุนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ หรือ SDG Move จัดทำรายงานผลการทบทวนการดำเนินงานตามวาระการพัฒนาที่ยั่งยืน ค.ศ. 2030 ระดับชาติโดยสมัครใจของไทย (Voluntary National Review: VNR) โดยหนึ่งในประเด็นสำคัญของรายงานฉบับนี้คือ การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงสถิติเพื่อสะท้อนความคืบหน้าการดำเนินการตาม SDGs ของไทยในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา ซึ่งได้ข้อค้นพบว่า SDGs ที่มีสัดส่วนตัวชี้วัดที่บรรลุเป้าหมายแล้วหรือกำลังอยู่ในเส้นทางที่จะบรรลุเป้าหมายในปี ค.ศ. 2030 มากที่สุด ได้แก่ SDG14 ทรัพยากรทางทะเล รองลงมาคือ SDG12 การผลิตและการบริโภคที่ยั่งยืน SDG5 ความเท่าเทียมทางเพศ และ SDG10 ลดความเหลื่อมล้ำ ตามลำดับ ส่วน SDGs ที่มีสัดส่วนของตัวชี้วัดที่แสดงการถดถอยมากที่สุด ได้แก่ SDG15 ระบบนิเวศบนบก รองลงมาคือ SDG8 งานที่มีคุณค่าและการเติบโตทางเศรษฐกิจ และ SDG17 ความร่วมมือเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน
SDG Highlights ฉบับนี้ SDG Move ตั้งใจรวบรวมและสะท้อนความเคลื่อนไหว ความสำเร็จ และข้อท้าทายของ SDGs ทั้งระดับโลกและไทย โดยในปีที่ 10 แห่งการขับเคลื่อนเป้าหมายร่วมของโลก เราได้ขยับบทบาทมาสู่การเป็น SDG Knowledge Hub ที่มุ่งมั่นสานต่อภารกิจเดิม ทั้งการสรุปและเสนอข่าวสาร SDGs ในประเด็นที่หลากหลาย การทำงานประสานกับผู้เชี่ยวชาญในการร่วมนำเสนอบทวิเคราะห์ภาพรวมและเชิงลึกต่อประเด็นเฉพาะ อีกทั้งยังวางหมุดใหม่ในการสร้างสรรค์บทสัมภาษณ์ภายใต้คอลัมน์ ‘SDG in Action’ ซึ่งชวน ‘คนทำงานจริง’ จากภาคส่วนที่หลากหลาย ทั้งภาควิชาการ ภาคประชาสังคม และภาคประชาชน มาถกสนทนาถึงความสำเร็จและถอดบทเรียนการปรับตัวต่อความท้ายในการขับเคลื่อน SDGs ซึ่งเป็นกรณีศึกษาที่ไม่เพียงช่วยเพิ่มเสียงว่ามีใครทำอะไรอยู่ที่ไหนเพื่อสนับสนุน SDGs บ้าง แต่ยังให้ข้อเสนอแนะที่เป็นประโยชน์แก่การนำไปปรับใช้สำหรับอีกหลายบุคคลหรือกลุ่มบุคคลที่ยังจับต้นชนปลายหรือกำลังมองหาแนวทางที่ใช้ได้จริงแก่การขับเคลื่อนประเด็นเฉพาะของ SDGs
แม็กกาซีน “SDG Highlights 2025: A Decade of SDGs in Thailand – Progress or Regression” จัดทำโดย ศูนย์วิจัยและสนับสนุนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDG Move) คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ภายใต้โครงการ National SDGs Knowledge Hub สนับสนุนโดยมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
Last Updated on มีนาคม 7, 2026
