วันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2568 โครงการสิ่งแวดล้อมแห่งสหประชาชาติ (UN Environment Programme: UNEP) ร่วมกับเครือข่ายสิ่งแวดล้อมเจนีวา (Geneva Environment Network: GEN) จัดการหารือออนไลน์ระหว่างประเทศต่าง ๆ และผู้มีส่วนได้ส่วนเสียจากภาคส่วนที่หลากหลายต่อประเด็น “การประชุมคณะกรรมการเจรจาระหว่างรัฐบาล ครั้งที่ 5.2” (Intergovernmental Negotiating Committee: INC – 5.2) ในการจัดทำมาตรการที่มีผลผูกพันทางกฎหมายระหว่างประเทศด้านมลพิษจากพลาสติกรวมทั้งสิ่งแวดล้อมทางทะเล
Tormod Cappelen Endresen ผู้แทนถาวรของนอร์เวย์ประจำองค์การสหประชาชาติและองค์การระหว่างประเทศอื่น ๆ กล่าวว่ามลพิษจากพลาสติกเป็นปัญหาสิ่งแวดล้อมระดับโลกที่ทวีความรุนแรงอย่างรวดเร็วที่สุดและต้องได้รับการแก้ไขในระดับโลก ทว่าหากไม่มีการดำเนินการใด ๆ เพื่อจัดการกับมลพิษจากพลาสติก การรั่วไหลของพลาสติกสู่สิ่งแวดล้อมจะเพิ่มขึ้นจาก 20 ล้านตันในปี 2563 เป็น 30 ล้านตันในปี 2583 และปริมาณพลาสติกที่ไหลลงสู่แม่น้ำและมหาสมุทรจะเพิ่มขึ้นเกือบสองเท่าในช่วงเวลาเดียวกันเป็น 300 ล้านตันในปี 2583
การประชุมหารือข้างต้นจัดขึ้นภายใต้ “Geneva Beat Plastic Pollution Dialogues” ซึ่งเป็นการหารือที่หวังให้เกิดการทำงานและขับเคลื่อนร่วมกันเพื่อทบทวนหนทางการผลิต ใช้ จำหน่าย และจัดการพลาสติก โดยครั้งนี้มีสาระสำคัญที่น่าสนใจ เช่น
- Luis Vayas Valdivieso ประธาน INC Plastic Pollution จากประเทศเอกวาดอร์ กล่าวว่า ข้อความของประธานการหารือที่นำเสนอในตอนท้ายของ INC-5.1 จะเป็นจุดเริ่มต้นสำหรับการเจรจาใน INC-5.2 และยินดีกับการมีส่วนร่วมระหว่างสมัยประชุม โดยเฉพาะอย่างยิ่งในบทบัญญัติที่ซับซ้อนกว่า โดยคำนึงถึงข้อจำกัดด้านเวลา พร้อมทั้งเรียกร้องให้มีการจัดระเบียบการดำเนินงานที่มีประสิทธิผล
- Tallash Kantai นักเขียนประจำ Earth Negotiations Bulletin (ENB) ชี้ว่าประเด็นสำคัญที่ต้องการการแก้ปัญหาหรือพัฒนา ได้แก่ การออกแบบผลิตภัณฑ์ การขยายความรับผิดชอบของผู้ผลิต (extended producer responsibility: EPR) การรั่วไหลและการปล่อยสารเคมีในพลาสติก การจัดการขยะ การสร้างขีดความสามารถ และการถ่ายทอดเทคโนโลยี และมี 3 เรื่องสำคัญที่จำเป็นต้องอาศัยเจตจำนงทางการเมือง (political will) สำหรับปลดล็อก ได้แก่ ผลิตภัณฑ์พลาสติกและสารเคมีที่น่ากังวล การผลิตที่ยั่งยืน และทรัพยากรทางการเงินและกลไกขับเคลื่อน
- Magnus Løvold ผู้ควบคุมดูแลโครงการประจำ Norwegian Academy of International Law ระบุว่าประเด็นที่ต้องใช้ความพยายามผลักดันเพิ่มเติม ได้แก่ 1) การดำเนินการด้านเทคนิคและกฎหมายเพื่อปรับปรุงเนื้อหาของสนธิสัญญาพลาสติกสำหรับการประชุม INC-5.2 ที่จะมีสมาชิกสนับสนุนมากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ 2) การสร้างเส้นทางที่น่าเชื่อถือเพื่อให้ประเทศต่าง ๆ ร่วมรับรองอย่างอิสระโดยปราศจากการแทรกแซงหรือหยุดยั้งจากประเทศอื่น และ 3) การดำเนินการทางการเมืองเพื่อเตรียมการสำหรับมีส่วนร่วมทางการทูต
ทั้งนี้ การประชุม INC-5.2 จะจัดขึ้น ณ เมืองเจนีวา ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ระหว่างวันที่ 5 – 13 สิงหาคม 2568 โดยจะมีหลายประเทศทั่วโลกเข้าร่วม และข้อคิดเห็นที่ได้จากการประชุมออนไลน์ครั้งนี้จะถูกนำไปผนวกเป็นข้อพิจารณาที่สำคัญเช่นกัน
● อ่านข่าวและบทความที่เกี่ยวข้อง
– SDG Insights | ขยะพลาสติกในทะเล: ความพยายามของภูมิภาคอาเซียน
– ผลกระทบของขยะพลาสติกในมหาสมุทรที่มีต่อสุขภาพของคน: การศึกษาที่อาจยังขาดหายไป
– NextWave Plastics จับมือคู่แข่งทางธุรกิจ สร้างเครือข่ายระดับโลกแห่งแรกที่ปฏิรูปห่วงโซ่อุปทานเพื่อลดขยะพลาสติกในมหาสมุทร
– โคคา-โคล่า ร่วมมือกับ The Ocean Cleanup เดินหน้าใช้นวัตกรรมดักจับขยะพลาสติกในแม่น้ำ 15 แห่งทั่วโลกก่อนไหลลงสู่มหาสมุทร
– 75% ของพลาสติกที่รีไซเคิลได้ กลายเป็นขยะ คือ ‘โอกาสทางเศรษฐกิจที่ยังไม่ได้ฉกฉวย’ ของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
– SDG Updates | แบนพลาสติกเพิ่ม: แนวโน้มความสำเร็จหรือล้มเหลว? ทางเลือกที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมจริงหรือ? และใครบ้างต้องปรับตัว?
– EJF ชวนจับตา ‘ข้อตกลงพลาสติกโลก ครั้งที่ 3’ พร้อมให้ข้อเสนอแนะต่อคณะผู้แทนรัฐบาลไทย เพื่อยุติมลพิษพลาสติกอย่างยั่งยืนและเป็นธรรม
– ประชุม INC – 5 ยังไม่บรรลุ “สนธิสัญญาพลาสติกโลก”– ประเทศผลิตน้ำมันเห็นแย้งไม่ควรเร่งรัด ด้านจีนและสหรัฐฯ มีท่าทีสนับสนุนสนธิสัญญาฯ มากขึ้น
ประเด็นดังกล่าวเกี่ยวข้องกับ
#SDG11 เมืองและชุมชนที่ยั่งยืน
– (11.6) ลดผลกระทบทางลบของเมืองต่อสิ่งแวดล้อมต่อหัวประชากรรวมถึงการให้ความสำคัญกับคุณภาพอากาศและการจัดการขยะมูลฝอย และของเสียอื่นๆ ภายในปี พ.ศ. 2573
#SDG12 การผลิตและการบริโภคที่ยั่งยืน
– (12.5) ลดการเกิดของเสียโดยให้มีการป้องกัน การลดปริมาณ การใช้ซ้ำ และการนำกลับมาใช้ใหม่ ภายในปี พ.ศ. 2573
#SDG14 ทรัพยากรทางทะเล
– (14.1) ป้องกันและลดมลพิษทางทะเลทุกประเภทอย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะจากกิจกรรมบนแผ่นดิน รวมถึงขยะในทะเลและมลพิษจากธาตุอาหาร (nutrient pollution) ภายในปี พ.ศ. 2568
#SDG17 ความร่วมมือเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน
– (17.14) ยกระดับความสอดคล้องเชิงนโยบายเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน
– (17.16) ยกระดับหุ้นส่วนความร่วมมือระดับโลกเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน โดยร่วมเติมเต็มโดยหุ้นส่วนความร่วมมือจากภาคส่วนที่หลากหลายซึ่งจะระดมและแบ่งปันความรู้ ความเชี่ยวชาญเทคโนโลยี และทรัพยากรทางการเงิน เพื่อจะสนับสนุนการบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนในทุกประเทศ โดยเฉพาะในประเทศกำลังพัฒนา
แหล่งที่มา : Dialogue Outlines Priorities for Ambitious and Effective Plastic Treaty (IISD)
