ผู้แทนจากนานาประเทศเข้าร่วมการประชุมสมัชชาภาคีครั้งที่ 20 (CoP20) ของอนุสัญญาว่าด้วยการค้าระหว่างประเทศซึ่งชนิดสัตว์ป่าและพันธุ์พืชป่าที่ใกล้สูญพันธุ์ (Convention in International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora: CITES) ณ เมืองซามาร์กานด์ ประเทศอุซเบกิสถาน ระหว่างวันที่ 24 พฤศจิกายน – 5 ธันวาคม 2568
รายงานสรุปการประชุมของ Earth Negotiations Bulletin (ENB) ระบุว่า CoP20 จัดขึ้นในช่วงเวลาสำคัญยิ่งสำหรับความหลากหลายทางชีวภาพ เนื่องจากปัจจุบันประชากรสัตว์ป่าและพืชพรรณทั่วโลกยังคงลดลงอย่างต่อเนื่อง เช่นนั้น ความจำเป็น “ในการป้องกันการใช้ทรัพยากรธรรมชาติที่มากเกินไปโดยไม่คำนึงถึงศักยภาพในการฟื้นตัว (overexploitation) พร้อมทั้งคำนึงถึงชุมชนมนุษย์ที่อยู่ใกล้ชิดและพึ่งพาสรรพสิ่งเหล่านั้นมากที่สุด” นั้นเร่งด่วนกว่าที่เคยเป็นมา
การประชุมข้างต้นได้หารือกันในวาระการประชุม 114 ข้อ รับรองมติ 353 ฉบับ มีส่วนร่วมในการลงคะแนนเสียง 46 ครั้ง และพิจารณาข้อเสนอการจัดบัญชีรายชื่อ 50 ข้อเสนอ โดยมีสัตว์ป่าชนิดใหม่ 77 ชนิดที่ถูกเพิ่มเข้าในบัญชีภาคผนวกของอนุสัญญา และมีประเด็นอื่น ๆ ที่น่าสนใจ เช่น
- กำหนดให้ฉลามครีบขาวมหาสมุทร ฉลามวาฬ และปลากระเบนแมนต้าและปลากระเบนปีศาจทุกชนิด นกและสัตว์เลื้อยคลานหลายชนิด ลิง เต่าบก ได้รับการคุ้มครองในระดับสูงสุดภายใต้ภาคผนวก I ขณะที่สัตว์ป่าและพืชพรรณอีกหลายชนิดถูกบัญชีไว้ในภาคผนวก II หรือมีการแก้ไขบัญชีปัจจุบันด้วยคำอธิบายโควตาการส่งออกเป็นศูนย์
- ผู้แทนที่เข้าร่วมประชุมได้ผ่อนปรนการคุ้มครองภายใต้ CITES สำหรับบางชนิด เช่น อนุญาตให้กลับมาซื้อขายเนื้อทรายไซกา ละมั่ง บอนเทบ็อก ในคาซัคสถานอีกครั้งภายใต้วิธีการที่จำกัดอย่างเข้มงวด ซึ่งถูกลบออกจากภาคผนวก II
- แมวน้ำกัวดาลูเปและพอโดคาร์พพาร์ลาตอเรถูกย้ายลงมาจากภาคผนวก I ไปยังภาคผนวก II เนื่องจากสถานะการอนุรักษ์ที่ดีขึ้น
- ผู้เข้าประชุมได้ยอมรับว่ามีช้างแอฟริกันสองชนิดที่แตกต่างกัน ตัดสินใจเกี่ยวกับข้อกำหนดฉลากที่เข้มงวดยิ่งขึ้นสำหรับคาเวียร์ ผลักดันการพัฒนาระบบข้อมูลชนิดไม้ และตกลงที่จะเพิ่มความร่วมมือในการอนุรักษ์เสือจากัวร์และปลาไหล
ทั้งนี้ ผู้แทนที่เข้าร่วมประชุมเน้นย้ำว่า “ความร่วมมือไม่ควรเกิดขึ้นเพียงในการเจรจาพหุภาคีเท่านั้น แต่ยังรวมถึงนอกศูนย์การประชุมด้วย” มีการเรียกร้องให้ “มีการแบ่งปันความรู้เกี่ยวกับเทคโนโลยีต่อต้านการลักลอบค้าสัตว์ป่ามากขึ้น ให้มีการลงทุนในพื้นที่เพื่อเพิ่มการคุ้มครองสำหรับสัตว์ป่าที่อยู่ในบัญชี CITES และความจำเป็นในการสร้างสมดุลระหว่างการอนุรักษ์และการพัฒนา”
● อ่านข่าวและบทความที่เกี่ยวข้อง ●
– รายงาน WWF เผยประชากรสัตว์ป่าทั่วโลกหายไปเกือบ 3 ใน 4 ภายใน 50 ปี
– สัตว์-พืช กว่าล้านสายพันธุ์เสี่ยงสูญพันธุ์เร็วขึ้น ผลจาก climate change เเละมลพิษ กระทบระบบนิเวศทั่วโลก
– COP 27 ย้ำการปกป้อง ‘ความหลากหลายทางชีวภาพ’ เชื่อมโยงกับ ‘การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ’ เป็นเรื่องที่ไม่อาจแยกออกจากกัน
– การประชุม CMS COP14 เตือนสัตว์อพยพทั่วโลกกำลังลดลง-เสี่ยงสูญพันธุ์ เหตุจากกิจกรรมของมนุษย์
– SDG Updates | Plant-Based Diet กุญแจสำคัญเพื่อรักษาความหลากหลายทางชีวภาพของโลก
– 3 มีนาคม ‘วันสัตว์ป่าและพืชป่าโลก’ เน้นย้ำการลงทุนอนุรักษ์-ฟื้นฟูความหลากหลายทางชีวภาพ เพื่อลดการเสี่ยงสูญพันธุ์
ประเด็นดังกล่าวเกี่ยวข้องกับ
#SDG14 ทรัพยากรทางทะเล
– (14.4) ภายในปี พ.ศ. 2563 ให้กำกับการทำการประมงอย่างมีประสิทธิผล และยุติการประมงเกินขีดจำกัด การประมงที่ผิดกฎหมาย ขาดการรายงาน และไร้การควบคุม (IUU) และแนวปฏิบัติด้านการประมงที่เป็นไปในทางทำลาย และดำเนินการให้เป็นผลตามแผนการบริหารจัดการที่อยู่บนฐานวิทยาศาสตร์ เพื่อจะฟื้นฟูมวลปลา (fish stock) ในเวลาที่สั้นที่สุดที่จะเป็นไปได้ อย่างน้อยที่สุดให้อยู่ในระดับผลผลิตสูงสุดที่ยั่งยืน (maximum sustainable yield) ตามคุณลักษณะทางชีววิทยาของสัตว์น้ำเหล่านั้น
#SDG15 ระบบนิเวศบนบก
– (15.4) สร้างหลักประกันว่าจะมีการอนุรักษ์ระบบนิเวศภูเขาและความหลากหลายทางชีวภาพของระบบนิเวศเหล่านั้น เพื่อเพิ่มพูนขีดความสามารถของระบบนิเวศในการสร้างผลประโยชน์อันสำคัญต่อการพัฒนาที่ยั่งยืน ภายในปี พ.ศ. 2573
– (15.5) ปฏิบัติการที่จำเป็นและเร่งด่วนเพื่อลดการเสื่อมโทรมของถิ่นที่อยู่ตามธรรมชาติ หยุดยั้งการสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพ และภายในปี พ.ศ. 2563 ปกป้องและป้องกันการสูญพันธุ์ของชนิดพันธุ์ที่ถูกคุกคาม
– (15.7) ปฏิบัติการอย่างเร่งด่วนเพื่อจะยุติการล่าและการขนย้ายชนิดพันธุ์พืชและสัตว์คุ้มครอง และแก้ปัญหาทั้งอุปสงค์และอุปทานต่อผลิตภัณฑ์สัตว์ป่าที่ผิดกฎหมาย
แหล่งที่มา: CITES Marks 50th Anniversary, Grants Protection to 77 New Species (IISD)
