Yearbook of Global Climate Action 2026 เผยแพร่แล้วในการประชุม COP 31 พบมีเพียง 44 จาก 99 ตัวชี้วัดที่เเสดงผล ‘ก้าวหน้า’

วันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 UN Climate Change ได้เผยแพร่หนังสือประจำปีว่าด้วยการลงมือทำเพื่อสภาพภูมิอากาศ หรือ “Yearbook of Global Climate Action” ประจำปี 2569 ในการประชุมการประชุมรัฐภาคีกรอบอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (United Nations Framework Convention on Climate Change Conference of the Parties: UNFCCC COP)  ครั้งที่ 31 หรือการประชุม COP31 ระหว่างวันที่ 9 – 20 พฤศจิกายน 2569 ณ เมืองอันทาเลีย ประเทศตุรกี

หนังสือประจำปีข้างต้นถูกพัฒนาขึ้นโดย Climate High-Level Champions (CHLC) ภายใต้การสนับสนุนของ UNFCCC เพื่อติดตามความก้าวหน้า ผลกระทบ และผลลัพธ์ของการขับเคลื่อนเรื่องการลงมือทำด้านสภาพภูมิอากาศ และเพื่อนำเสนอแนวปฏิบัติที่ดีและบทเรียนที่น่าสนใจเกี่ยวกับเรื่องสภาพภูมิอากาศ โดยฉบับแรกเริ่มเผยแพร่เมื่อปี 2560 และฉบับล่าสุดนี้นับเป็นฉบับที่ 10 โดยเน้นนำเสนอผลลัพธ์ของการวัดผล 6 แกนหลักภายใต้วาระการลงมือทำด้านสภาพภูมิอากาศระดับโลก (Global Climate Action Agenda: GCAA) ซึ่งในภาพรวมพบว่าปีนี้จากจำนวนตัวชี้วัดระดับโลกทั้งหมด 99 ตัวชี้วัด มี 44 ตัวชี้วัดที่แสดงให้เห็นถึงความก้าวหน้า 19 ตัวชี้วัดไม่มีความก้าวหน้า และอีก 33 ตัวชี้วัดไม่มีข้อมูลที่เพียงพอ

ผลลัพธ์โดยสรุปของแต่ละแกนมีดังนี้

1. การเปลี่ยนผ่านพลังงาน อุตสาหกรรม และการขนส่ง (Transitioning Energy, Industry and Transport) พบว่าพลังงานสะอาดกำลังขยายตัวกว่าเรื่องอื่น ๆ ในระบบพลังงาน ขณะที่ความก้าวหน้าด้านประสิทธิภาพพลังงาน การลดคาร์บอนในอุตสาหกรรมหนัก และการเปลี่ยนผ่านการใช้พลังงานยังมีคงล่าช้า โดยเมื่อพิจารณาตัวชี้วัดระดับโลก 25 ตัวชี้วัดภายใต้แกนนี้ พบว่า 17 ตัวชี้วัดมีความก้าวหน้า ส่วนอีก 8 ตัวชี้วัดไม่มีความก้าวหน้า
2. การดูแลป่า มหาสมุทร และความหลากหลายทางชีวภาพ (Stewarding Forests, Oceans and Biodiversity) พบว่ามีความก้าวหน้าที่เป็นรูปธรรมในเรื่องการอนุรักษ์ แต่ก็ยังไม่เพียงพอแก่การฟื้นฟูความเสื่อมโทรมของป่าไม้และระบบนิเวศที่ดำเนินมาอย่างต่อเนื่อง โดยเมื่อพิจารณาตัวชี้วัดระดับโลก 11 ตัวชี้วัดภายใต้แกนนี้ พบว่า 5 ตัวชี้วัดมีความก้าวหน้า ส่วนอีก 2 ตัวชี้วัดไม่มีความหน้า
3. การเปลี่ยนแปลงระบบเกษตรกรรมและอาหาร (Transforming Agriculture and Food Systems) พบว่าการปล่อยก๊าซจากฟาร์มบางแหล่งมีความเข้มข้นลดลง และความมั่นคงทางอาหารมีทิศทางที่ดีขึ้น แต่การสูญเสียยังคงน่าห่วง โดยเมื่อพิจารณาตัวชี้วัดระดับโลก 10 ตัวชี้วัดภายใต้แกนนี้ พบว่ามี 5 ตัวชี้วัดมีความก้าวหน้า 4 ตัวชี้วัดไม่มีความก้าวหน้า และ 1 ตัวชี้วัดมีข้อมูลไม่เพียงพอ
4. การสร้างความสามารถในการตั้งรับปรับตัวสำหรับเมือง โครงสร้างพื้นฐาน และน้ำ (Building Resilience for Cities, Infrastructure and Water) พบว่านโยบาย การวางแผน และความพร้อมเชิงสถาบันในการตั้งรับปรับตัวเชิงกายภาพมีความก้าวหน้าที่ดีขึ้น ขณะที่เมือง ภูมิภาค และประเทศ ถูกบูรณาการเข้าไปในยุทธศาสตร์ด้านสภาพภูมิอากาศมากขึ้น รวมถึงการขยายระบบเตือนภัยล่วงหน้าและการปรับปรุงการเข้าถึงบริการที่จำเป็น แต่การเผชิญภัยพิบัติที่เกิดจากสภาพภูมิอากาศก็ยังเพิ่มขึ้น ซึ่งพบว่าในปี 2568 จำนวนผู้ที่อาศัยในเขตน้ำท่วมและลุ่มน้ำที่ขาดแคลนน้ำกลับมีมากกว่าปี 2558 หรือ 10 ปีที่แล้ว โดยเมื่อพิจารณาตัวชี้วัดระดับโลก 19 ตัวชี้วัดภายใต้แกนนี้ พบว่ามี 3 ตัวชี้วัดมีความก้าวหน้า และ 16 ตัวชี้วัดมีข้อมูลไม่เพียงพอ
5. การส่งเสริมการพัฒนามนุษย์และสังคม (Fostering Human and Social Development) พบว่ามีความก้าวหน้าในการลดความยากจน ความมั่นคงทางอาหาร ความพร้อมรับมือภัยพิบัติ และการจ้างงานสีเขียว แต่ยังมีช่องว่าสำคัญในการวัดว่าประโยชน์จากความก้าวหน้าเหล่านี้แปลงเป็นความสามารถในการรับมือต่อประเด็นสภาพภูมิอากาศได้อย่างไร โดยเมื่อพิจารณาตัวชี้วัดระดับโลก 12 ตัวชี้วัดภายใต้แกนนี้ พบว่ามี 5 ตัวชี้วัดมีความก้าวหน้า 1 ตัวชี้วัดไม่มีความก้าวหน้า และ 6 ตัวชี้วัดมีข้อมูลไม่เพียงพอ
6. การปลดล็อกปัจจัยเสริมและตัวเร่งการดำเนินการข้ามแกน (Unleashing Enablers and Accelerators) รวมถึงการเงิน เทคโนโลยี และการเสริมสร้างขีดความสามารถ (Financing, Technology and Capacity Building) พบว่ามีความเข้มแข็งเรื่องกระแสการเงินและการสนับสนุนด้านขีดความสามารถ ขณะที่การปล่อยก๊าซที่ไม่ใช่คาร์บอนไดออกไซด์มีสัญญาณที่ชัดเจนว่าออกจากเส้นทางที่ก้าวหน้า โดยเมื่อพิจารณาตัวชี้วัดระดับโลก 19 ตัวชี้วัดภายใต้แกนนี้ พบว่า 9 ตัวชี้วัดมีความก้าวหน้า 4 ตัวชี้วัดไม่มีความก้าวหน้า และ 6 ตัวชี้วัดมีข้อมูลไม่เพียงพอ

● อ่านข่าวและบทความที่เกี่ยวข้อง
– บทสรุป COP29 – BBC ชี้ ‘จีน’ แสดงบทบาทผู้นำเรื่อง Climate ส่วนหลายประเทศกำลังพัฒนายังไม่พอใจเงินสนับสนุน 300,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ 
– เปิดฉากการประชุม ‘COP29’ จับตาประเด็นการจัดหาเงินทุน – เร่งแก้ปัญหา Climate Change ในประเทศกำลังพัฒนา
– สารจากประธาน COP29 เน้นย้ำความทะเยอทะยานและเร่งรัดการลงมือทำเกี่ยวการเงินเพื่อการต่อสู้กับ Climate Change 
– ชวนจับตา 4 ประเด็นสำคัญการประชุม ‘COP28’ พร้อมสำรวจความกังวลต่อท่าทีเจ้าภาพในการยุติการใช้พลังงานฟอสซิล
– ไทยเตรียม 4 ข้อเสนอ ในการประชุม ‘COP 28’ พร้อมร่วมแก้ปัญหาโลกเดือดกับผู้นำโลก
– ทำความเข้าใจ Loss & Damage และผลกระทบที่คนไทยต้องเผชิญ เมื่อ Climate change รุนแรงขึ้น ประเด็นน่าสนใจงานเสวนาวิชาการศูนย์วิจัยนโยบายและเศรษฐกิจสีเขียว (Pro-green) 

ประเด็นดังกล่าวเกี่ยวข้องกับ
#SDG1 ยุติความยากจน
– (1.5) ภายในปี พ.ศ. 2573 สร้างภูมิต้านทานให้กับผู้ที่ยากจนและอยู่ในสถานการณ์เปราะบาง รวมทั้งลดความเสี่ยงและความล่อแหลมต่อภาวะสภาพอากาศผันผวนรุนแรง การเปลี่ยนแปลงอย่างรุนแรงทางเศรษฐกิจ สังคมและสิ่งแวดล้อม และภัยพิบัติ
#SDG7 พลังงานสะอาดที่เข้าถึงได้
– (7.2) เพิ่มสัดส่วนของพลังงานทดแทนในการผสมผสานการใช้พลังงานของโลก ภายในปี 2573
– (7.a) ยกระดับความร่วมมือระหว่างประเทศในการอำนวยความสะดวกในการเข้าถึงการวิจัย และเทคโนโลยีพลังงานที่สะอาด โดยรวมถึงพลังงานทดแทน ประสิทธิภาพการใช้พลังงาน และเทคโนโลยีเชื้อเพลิงฟอสซิลชั้นสูงและสะอาด และสนับสนุนการลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานและเทคโนโลยีพลังงานที่สะอาด ภายในปี 2573
#SDG13 การรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
– (13.1) เสริมภูมิต้านทานและขีดความสามารถในการปรับตัวต่ออันตรายและภัยพิบัติทางธรรมชาติที่เกี่ยวข้องกับภูมิอากาศในทุกประเทศ
– (13.2) บูรณาการมาตรการด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในนโยบาย ยุทธศาสตร์ และการวางแผนระดับชาติ
#SDG14 ทรัพยากรทางทะเล
– (14.2) บริหารจัดการและปกป้องระบบนิเวศทางทะเลและชายฝั่งเพื่อหลีกเลี่ยงผลกระทบทางลบที่มีนัยสำคัญ รวมถึงโดยการเสริมภูมิต้านทานและปฏิบัติการเพื่อฟื้นฟู เพื่อบรรลุการมีมหาสมุทรที่มีสุขภาพดีและมีผลิตภาพ ภายในปี พ.ศ. 2563
– (14.5) ภายในปี พ.ศ. 2563 อนุรักษ์พื้นที่ทางทะเลและชายฝั่งอย่างน้อยร้อยละ 10 โดยให้เป็นไปตามกฎหมายระหว่างประเทศและภายในประเทศ และอยู่บนพื้นฐานของข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ที่ดีที่สุดที่มีอยู่
#SDG15 ระบบนิเวศบนบก
– (15.1) สร้างหลักประกันว่าจะมีการอนุรักษ์ การฟื้นฟู และการใช้ระบบนิเวศบนบกและในน้ำจืดในแผ่นดินรวมทั้งบริการทางระบบนิเวศอย่างยั่งยืน เฉพาะอย่างยิ่ง ป่าไม้ พื้นที่ชุ่มน้ำ ภูเขา และเขตแห้งแล้ง โดยเป็นไปตามข้อบังคับภายใต้ความตกลงระหว่างประเทศ ภายในปี 2563
– (15.2) ส่งเสริมการดำเนินการด้านการบริหารจัดการป่าไม้ทุกประเภทอย่างยั่งยืน หยุดยั้งการตัดไม้ทำลายป่า ฟื้นฟูป่าที่เสื่อมโทรม และเพิ่มการปลูกป่าและฟื้นฟูป่าทั่วโลกอย่างจริงจัง ภายในปี 2563
– (15.5) ปฏิบัติการที่จำเป็นและเร่งด่วนเพื่อลดการเสื่อมโทรมของถิ่นที่อยู่ตามธรรมชาติ หยุดยั้งการสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพ และภายในปี 2563 ปกป้องและป้องกันการสูญพันธุ์ของชนิดพันธุ์ที่ถูกคุกคาม
#SDG17 ความร่วมมือเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน
– (17.16) ยกระดับหุ้นส่วนความร่วมมือระดับโลกเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน โดยร่วมเติมเต็มหุ้นส่วนความร่วมมือจากภาคส่วนที่หลากหลายซึ่งจะระดมและแบ่งปันความรู้ ความเชี่ยวชาญ เทคโนโลยี และทรัพยากรด้านการเงิน เพื่อจะสนับสนุนการบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนในทุกประเทศ โดยเฉพาะในประเทศกำลังพัฒนา
– (17.17) สนับสนุนและส่งเสริมหุ้นส่วนความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาครัฐ-ภาคเอกชน และประชาสังคม สร้างบนประสบการณ์และกลยุทธ์ด้านทรัพยากรของหุ้นส่วน

แหล่งที่มา : GLOBAL CLIMATE ACTION Yearbook 2026 (UNFCCC)

Last Updated on พฤศจิกายน 13, 2026